Pazarda insan eti satılıyordu
“1630-1631 yıllarında Hindistan’ı pençesine alan hemen hemen genel olan kıtlığa dair Hollandalı bir tüccar şunları anlatmaktadır: ‘İnsanlar, kent veya köylerini terk ettikten sonra, çaresiz bir şekilde şurada veya burada aylak aylak dolaşmaktadırlar. Durumları hemen anlaşılmaktadır, derinlemesine çukurlaşmış gözler, köpüklerle kaplı morarmış dudaklar, kemiklerin dışarı fırladığı kuru deriler, boş bir çuval gibi sarkmış karınlar, bazıları açlıktan ağlamakta ve ulumakta, diğerleri de yerde can çekişerek uzanmış durumdadır... açlıktan kırılanlar, ölenlerin ve can çekişenlerin karınlarını deşmekte ve iç organlarını yemektedir.... Yüzlerce ve yüzlerce bin kişi ölüyordu, öylesine ki, ülkenin tamamı mezarsız kalan cesetlerle kaplanmaktaydı, bunlardan öyle bir koku yükselmekteydi ki, hava bununla dolmuş ve zehirlenmişti..... Bir köyde insan eti pazarda satılmaktaydı.”
(F.Braudel, Maddi Uygarlık Ekonomi ve Kapitalizm, XV. Ve XVIII. Yüzyıllar, S.58)

Ramayana Destanı’ndaki köprüyü NASA görüntüledi!..
“Hintliler’in ünlü destanı Ramayana’da adı geçen köprüye benzer, Hindistan ile Sri Lanka arasındaki eski çağlara ait bir köprü, NASA’nın dijital görüntüleriyle ortaya çıkarıldı.
Hindistan’da yayımlanan Hindistan Times gazetesinin haberine göre, ‘Adem’in Köprüsü’ adı verilen, yakın dönemde ortaya çıkarılan köprü, anakara Hindistan ile ada devlet Sri Lanka arasındaki Palk Boğazı’nda, resif (suyun içinde ve yüzeyindeki kaya) zincirinden oluşuyor ve 30 kilometre uzunluğunda.
Tek eğimi ve bileşiminin, köprünün insan yapımı olduğunu gösterdiği kaydediliyor. Efsaneler kadar arkeolojik bulgular da, Sri Lanka’daki ilk insan yerleşiminin 17 bin 500 yıl öncesine uzandığını gösterirken, köprünün de o kadar eski olduğu sanılıyor.”
(Yayımlandığı yer: Anadolu Ajansı, 9.Ekim.2002, 12.12)

Veda Dini hakkında genel bilgiler
“Hindistan’daki dinsel oluşumların en eskisi, Vedizm ya da Veda Dini tarafından temsil edilir. Hint edebiyatının ilk anıtları (ve insanlık tarihinin en eskilerinden) olan Veda metinleri, Brahmanizm ya da Hinduizm denilen dinin en eski kanıtlarını ortaya koyarlar.
Bu iki terimin sınırlarını belirlemek gerekirse, Brahmanizm sonradan, kısmen ya da tümüyle Vedizm ile karışan eski çağların dinini gösterir. Hinduizm terimi ise, kendi bütünlüğü içinde hem Veda dönemindeki hem de Veda sonrasındaki dinsel gelişmeyi kapsar.
Veda, M.Ö. 2000-2500 yılları arasında Hindistan’ın kuzeydoğusunda (Pencap, Yukarı İndus Havzası) akın eden Ari işgalcilerin dinidir. Kaynağı Hint-İran özelliği taşıyan verilere kadar iner. Bu kaynak Zerdüşt öncesi İran’ındadır; yörede rastlanan olguların benzeri ‘Veda’ Hindistanı’nda da gözlemlenir: bazı temel kavramlara inanma, ikili kutsal düzen –daivalar ve asuralar- ; öte yandan ateş kültü, hayvan kurban etme, soma kurbanları.
Ancak burada, yalnızca bir evresini oluşturduğu bu Hint-İran dininin ötesinde, bir Hint-Avrupa sistemi söz konusudur. Hint-
Avrupa dini, natüralist, ritüel ve ‘toplumsal’ olmak üzere, çok daha önceden karmaşık bir inançlar ağına dayanmaktadır. Başka bir bakış açısından ise şu görevlere bölünmektedir: Rahipliğe ilişkin dinsel, hukuksal, maddi gücü temsil eden, ekonomik görevler.
Ama Veda dinini yalnızca bu çifte Hint-İran ya da Hint-Avrupa kalıtı ile açıklamak oldukça verimsiz sonuçlar doğurabilir. Çünkü yerli unsurlarla karşılaşmanın ya da hızlı bir iç değişmenin etkisiyle, eski dinsel biçimler zenginleşmişler ya da bozulmuşlar; hakkında hiçbir bilgiye sahip olmadığımız ‘ilkel’ denebilecek Hinduizm’in bir kısmını özümsemişlerdir. Bu evreye ilişkin bilgiler, Veda dininde rastlanan izlerin, daha sonraki Hindistan’da ortaya çıkan olaylarla karşılaştırılması sonucunda elde edilmiştir.”
(Hinduizm, Louis Renou)




Veda metinleri nelerdir?
“Veda dininin tek anıtı, çeşitli tarihlerde yazılmış ve birçok borumu bulunan metinlerdir. Bunlar çok zengin ve önemli bir külliyat oluştururlar. Ancak başlangıçtaki geleneğin yine de az bir kısmını ortaya koyarlar.
Bu edebiyat, bize, geleneğin ‘kol’ dediği okullarla ulaşmıştır. Bu okullar, önce, törenleri yönetmekle yükümlü din adamlarının dörtlü görevi uyarınca dört taneydi; sonra özel öğretilere göre başka kollara ayrıldılar. Bu durum dinsel uygulamanın giderek gelişmesine ve tüm Hindistan’a yayılmasına yol açtı.
Ama, ne dinin ilk biçimlerini yansıtan okullar ne de ikinci derecedeki kollar (ne metinlerin tümü ya da kolda ilk biçimi) tümüyle bize ulaşmıştır, birçok eksik vardır.
En önemli ve ayrıca en eski metinler, dört Veda’yı oluşturan dört ‘derleme’dir (Samhita). Geniş anlamda, daha sonraki edebiyatın, dört Samhita’dan herhangi biri üstüne kurulmuş tümünü ya da bir kısmını belirtmek için ‘bilgi’ anlamındaki veda sözcüğü kullanılır.”
(Hinduizm, Louis Renou)


Dört Samhita hangileridir?
“Rig-Veda ya da İlahilerin Vedası: Hint edebiyatlarının en eski belgesidir. Bin kadar kutsal ilahinin bir araya getirilmesinden oluşur. Eski rahip ailelerinin sakladıkları parçaların toplanmasıyla elde edilen bir tür antolojidir. Bu ilahilerin çoğu, az çok doğrudan soma kurbanına mal edilir; birkaçının ise kült ile bağı zayıftır ya da hiç yoktur.
Yajur-Veda ya da Formüllerin Vedası: Bize, eski el yazmalarına göre düzenlenmiş çok sayıda metin ulaşmıştır. İlk sayfalar, litürjiye eşlik eden formülleri, düzyazı bir yorumla sunar. Bu bölüm Siyah Yajur-Veda diye adlandırılır. Beyaz Yajur-Veda denilen ötekilerde ise yalnızca formüller yer alır.
Sama-Veda ya da Şarkıların Vedası: Rig-Veda gibi bir ilahiler derlemesidir. Ayrıca, bu ilahilerin neredeyse tümü alıntıdır; kutsal şarkıların yorumu amacıyla düzenlenmiştir ve notalar içerir.
Atharva-Veda: Bu da diğerlerine benzeyen bir derlemedir. Kısmen büyüye dayanan, kısmen kurgusal bir nitelik taşır. Gelenek, büyük çoğunlukla ‘üç Veda’dan ya da ‘üçlü bilim’den söz eder. Çünkü Atharva’nın, üstü kapalı şekilde ‘üç Veda’ya özgü yüksek saygınlıkla ilgisi olmadığı düşünülür.”
(Hinduizm, Louis Renou)


Sıralamada Samhitalardan sonra ne gelir?
“Tarih sıralaması içinde Brahmanalar ya da ‘Brahman Üstüne Yorumlar’ gelir. Brahmanalar hem ritleri hem de ritlere eşlik eden formülleri, ilahiler şeklinde açıklayan yorumlardır. Atharva dışında, farklı Vedalara, hatta iki ya da daha çok, tüm Vedalara bağlı olanları da vardır.”
(Hinduizm, Louis Renou)



Çruti sözcüğü neyi anlatır?
“Veda edebiyatının ilk iki bölümünü çruti, ‘vahiy’ oluşturur. Başka bir deyişle, bazı ayrıcalıklı kişilere ‘bakıcılık’ aracılığıyla mesaj iletmenin sonucunda ortaya çıktıklarından, tanrıya dayandıkları söylenir. Çruti, kurguların en önemli noktasını açıklamaya girişen başka kısa metinler de içerir: yerleşim bölgelerinden uzakta yaşayanlarca ezberlenmek üzere Brahmanalar’ın, Aranyakalar’ın (Ormancılara Dersler) ve Upanşadlar’ın (Yaklaşımlar) doğalcı ekleri.”
(Hinduizm, Louis Renou)

Smriti ne demektir?
“Vedizm’in öteki belgeleri smriti (sözlü gelenek) ile ilgilidir. Bunların başında Sutralar (Özdeyişler) gelir. Litürji çömezleri tarafından ezberlenmek üzere, çok kısa özetler halinde yazılmış metinlerdir. Büyük bir kısmı gerek tören düzenine gerekse ‘ocak’ ritüeli düzenine göre farklı ‘kollar’ için düzenlenmiştir. Geri kalanları da, yavaş yavaş rahip öğütlerinin ana kalıbından çıkan medeni hukuk ile ceza nukukunun taslağını çizerek çok genel bilgileri özetlerler.”
(Hinduizm, Louis Renou)



Veda metinleri hangi dilde yazılmıştır?
“Külliyat Sanskritçe’dir (*) ama, sonradan kaybolmuş birçok arkaik öğe içeren bir Sanskritçe ile yazılmıştır. İlahiler ve formüller (mantra adıyla anılır), daha sonra gelişen düz yazıya göre, genelde çok belirgin bir arkaizmi yansıtır. Ancak iç zamandizinini düzenlemek kolay değildir. Tam zamandizinine gelince o da güvenli sayılmaz.”
* Sanskritçe’de c ve j, tch ve dj olarak; ç, Almanca’daki ich’teki gibi söylenir.
(Hinduizm, Louis Renou)




Veda metinleri ne zaman yazılmıştır?
“Rig-Veda’nın yazımı, M.Ö. 10. ya da 11.yüzyıla dayandırılabilir; son Veda metinleri, yani Veda’nın ekler’i ve ünlü Upanişadlar M.Ö. 6.-5.yüzyıllara tarihlendirilebilir. Bununla birlikte, metinlerin hazırlanması çok daha eskilere çıkar; bağımsız Veda metinleri ise daha sonra derlenmiştir.
Metinlerin aktarımı, hatta hazırlanması, sözlü olarak gerçekleştiriliyordu ya da yazı, yalnızca destekleyici bir başlığa dayanıyordu. Bugün, Hindistan’da varlığını hâlâ sürdüren ezberciler, şaşırtıcı bir doğrulukla Veda’nın çok önemli bir bölümünü belleklerinde saklamaktadırlar.”
(Hinduizm, Louis Renou)



Veda inançları nelerdir?
“Veda Dini, öncelikle çok gelişmiş bir mitolojiye sahiptir. Başlıcalarının Rig-Veda’da belirtildiği Veda tanrıları, dünya işlerine kolayca karışan etkin varlıklardır. Uygun biçimde yakarıldığında, güzel armağanlar sunulduğunda yardımseverdirler; yoksa tehlikeli olurlar. Aralarından birçoğu, doğası gereği iki görünümlüdür.
Sayıları, genel olarak otuz üç tanedir. İlkçağ’dan beri yeryüzü, ‘ara boşluk’ (etmosfer) ve gökyüzü tanrıları olarak ayrılmışlardır. Oysa mantığa en uygun ayrım görevlerine göre yapılmalıydı: yönetici tanrılar, savaşçı tanrılar ‘ekonomik’ işlerin (tarım, hayvancılık, zanaat) koruyucuları gibi. Ama bu ayrım, olayların yalnızca küçük bir kısmını ilgilendirir. Gerçekten de, söz konusu tanrıların pek çok görevi vardır.
Bu görevler övgü konularına göre çeşitlendirilmiş, hatta bir düzen içinde sınıflandırılmıştır. Sonuçta, öteki tanrılara düşen görevleri de kısmen ya da tümüyle üstlenerek, belirli bir süre yüceltilip tanrı konumuna getirilmişlerdir. Öyle ki, Veda mitolojisi daha ilk anda güç anlaşılır bir olaya dönüşmüştür.”
(Hinduizm, Louis Renou)



Gök tanrı Dyauş Pitar
“Panteonun gerisinde, Romalılar’daki Jupiter’in karşılığı olan Gök-tanrı Dyauş Pitar bulunur. Ancak Yer-tanrıça ya da Gök-Yer çifti gibi iyice soluk bir simgedir; bununla birlikte sık sık yakarılan bir tanrıdır.”
(Hinduizm, Louis Renou)

Varuna kimdir?
“Dyauş Pitar’a daha yakın, ama henüz geride, en büyük tanrı Varuna’nın korkunç yüzü yer alır. Evren ve ahlâk yasalarının koruyucusudur, suçluları gözetleyerek onları ağıyla sımsıkı sarar; tehlikeli, hemen hemen kötü bir yüzü vardır.”
(Hinduizm, Louis Renou)


Mitra kimdir?
“Varuna’ya sıklıkla bir başka büyük tanrı, sözleşmelerin ve hukukun kıralı Mitra eşlik eder. Varuna ve Mitra ilk Adityalardır. Bunları izleyen yedi ya da sekiz kendilik, belli belirsiz bir anatanrıçanın., Aditi’nin taslağı olarak bilinir.”
(Hinduizm, Louis Renou)




İndra kimdir?
“Önemli rol, görkemli başarılarını sürekli izlediğimiz İndra’ya düşmektedir: Bağlaşığı prenslerden yararlanarak düşman insan ve şeytan topluluklarını yener; daha doğalcı bir düzlemde ise, suların akışını engelleyen ejderhayı yıldırımıyla öldürür; güneşi ele geçirip tutsak şafakları özgürlüğe kavuşturur vb. Kimilerinin tam bir Ari tanrısı olarak gördükleri İndra’nın kökeni karanlıktır.”
(Hinduizm, Louis Renou)



Marutalar kimlerdir?
“(İndra’nın) bağlaşıklarının arasında bulunan Marutalar, bulutlara binen genç adam gruplarıdır. Fırtına çıkarırlar, yağmur yağdırırlar: Rudralar, yani Rudra’nın oğulları diye de anılırlar. Bu veri, bizi Veda Dininin en ilginç yüzlerinden birine götürür. Temelde korkunç bir tanrı olan Rudra, aynı zamanda (ve özellikle) Şiva ‘yardımsever’ diye de adlandırılır. Gerçekten iyileştiricidir ve ona yöneltilen dualar, tümüyle kendine özgü yapıdaki bu çifte nitelikten kaynaklanır.”
(Hinduizm, Louis Renou)



Açvin ve Nasatya kimdir?
“Çoğunlukla İndra’nın bağlaşıkları olan öteki kişiler ise, Açvin ya da Nasatya çiftidir. Geçişlerini şafak ve gurup çizgileriyle göstererek gökte savaş arabalarıyla dolaşırlar. Açvinler, Yunan mitolojisindeki Dioskurların karşılığıdır.”
(Hinduizm, Louis Renou)

Güneşle ilgili tanrılar var mıdır?
“Ay’ın doğrudan bir yüceltmeye konu olup olmadığı pek bilinmiyor. Ama Güneş betimlemeleri, Güneş-tanrı Surya ve Kışkırtıcı Savitar’ın yüzleriyle önemli bir yer tutmaktadır. Evreni üç uzun adımda geçen Vişnu da, diğerleri gibi bir güneş mitini temsil eder.”
(Hinduizm, Louis Renou)


Şafak tanrısı var mıdır?
“Şafak, iyiliksever Uşhas adıyla açık biçimde yüceltilmiştir.”
(Hinduizm, Louis Renou)


Rüzgar ve fırtına tanrıları hangileridir?
“Vayu rüzgâr, Parjanya fırtına tanrısıdır.”
(Hinduizm, Louis Renou)



Soma nedir?
“Kökende, diğerlerinden ayrılmayan bir başka varlık grubu, insanlar tarafından görülebilen ve yakınlarda bulunan somut nesnelerde ortaya çıkar: aynı adlı içkide cisimleştirilen Soma.”
(Hinduizm, Louis Renou)


Agni kimdir?
“Agni ise, önce insanlar tarafından yakılan ‘ateş’, sonra güneşin, bulutların ateşidir; ormanda bitkilerde, suda saklanan ateştir. Soma ve Agni, çeşitli kavramları bir araya getiren sınırsız kişilikler haline gelmişlerdir.”
(Hinduizm, Louis Renou)

21) Puşan, Brihaspati, Tvatşar ve Ribhu kimdir?
22) Dişi simge var mıdır?
23) Rita nedir?
24) Veda Kozmolojisi...
25) Veda dini üzerine...
26) Veda Dini'nde ritler!
27) Veda kültünde kurban var mıdır?
28) Kurban yeri nerededir?
29) En kısa tören riti hangisidir?
30) En karmaşık kurban nelerden oluşur?
31) Tekeyi boğarak kurban etme...
32) Tatil günleri...
33) Ocak ritleri ve büyü!
34) Veda Dini'nde en önemli kusur nedir?
35) Veda dışı metinler nelerdir?
36) Veda tipi metinler nelerdir?
37) Destan metinleri?
38) Puranalar ve tantralar?
39) Öteki Sanskritçe metinler nelerdir?
40) Sanskritçe dışındaki kaynaklar nelerdir?



Puşan, Brihaspati, Tvaştar ve Ribhu kimdir?
“İkinci sırada bulunan Puşan, insanlara ve hayvanlara yol gösterir: Brihaspati ‘formülün ustası’dır; Tvaştar ve üç Ribhu zanaat tanrılarıdır. Ancak görevleri pek belirgin değildir. Nesne ve bitki adlarından güçlükle ayrılabilen bireyler kimi zaman geçici bir süre için kutsal sayılırlar ya da o düzeye hiç yükseltilmezler.”
(Hinduizm, Louis Renou)




Dişi simge ve şeytan var mıdır?
“Dişi simgeye ise pek rastlanmaz. Kutsal eş kavramı saygınlık kazanmamıştır. İnsan düşmanların anılarıyla karışmış durumdaki şeytanlardan bol bol söz edilir. Ancak, temel bir şeytan kavramı yoktur. En önemlisi İndra’nın düşmanı Vritra’dır; direnç simgesidir. Sık sık ikililerde ve adsız gruplarla karşılaşılır. Asuralar, önce büyük tanrılar olarak saygı görmüşlerdir. Geç Rig-Veda’dan başlayarak devalar kültünün yerleşmesine bağlı ölçüde şeytanlığa yönelmişlerdir. Eski din adamları, rahipler de bazı yerlerde kutsallık aşamasına yükseltilmişlerdir.”
(Hinduizm, Louis Renou)




Rita nedir?
“Tanrıların üstünde ya da dışında, dünyayı canlandıran büyük soyut güçler vardır. Başlıcası, hem evrensel düzeni hem de ritüeli ve ahlak düzenini sağlayan ritadır.”
(Hinduizm, Louis Renou)


Veda Kozmolojisi
“Dünyanın yaratılışı konusunda kozmolojiye hatta kozmogoniye ilişkin, çeşitli eğretileme ve mitlerle betimlenen kavramlar oldukça belirsizdir. Bizim ruh dediğimize benzer bir ruh ilkesi, bazen de kesin birkaç düşünce vardır.
Cehennem hakkında pek belirgin bir imge bulanmasa da, cennet ‘hayır işi’ dünyası olarak yeterince açık bir şekilde tanımlanmıştır.
Oraya ‘tanrıların yolu’ ile girilir, göğün üçüncü katında konumlanır ve her maddeyi mutluluk haline getirir. Ayrıca ‘Veda’ insanının bu dünyanın ötesine ilişkin bir beklentisi yoktur. O, yalnızca yüz yıl yaşamak ister. Bu yöndeki bazı belirsiz anlatımlar yoruma açıksa da, olası yeniden doğuş gibi bir görüşe sahip değildir.
İnsanların ilki olan Yama, buna göre ölümlülerin de ilkidir ve ölülerin kıralı yer altı dünyasının efendisi ya da bir başka gelişmeye göre de cennetin yöneticisi olmuştur (sonra?).
Brahmanalar’da bu, hemen hemen tüm kozmogoniyi içine alan ‘yaratıkların ustası’ Prajapati olarak kişileştirilmiştir; aynı zamanda da Yaratıcı, cisimleştirilmiş Kurban’dır ve ritayı oluşturmak için dağınık yapıları bir araya toplar.
Bunun yanı sıra, mite dayalı imgeleme, metinlerdeki yerini artık az çok felsefe eğilimli kurguya bırakmaya başlar. Bu, Atharva-Veda’da çoktan beri gözlemlenen bir olgudur.”
(Hinduizm, Louis Renou)



Veda Dini’nde kurgunun rolü
“Rig-Veda’dan itibaren, özellikle edrlemenin en sonuncuları olan İlahiler’de, dünyanın temelini oluşturan ve nesnelerin çokluğunu açıklayan cinssiz*, birlik ilkesi üstüne kurguların başladığı görülür.
Ayrıca en kesin biçimlerinde brahman (bu da cinssiz bir addır) diye anılan kutsal formül, büyük bir ilkede yaşam bulmaya yönelir: Bu ilke, Brahmanalar’dan başlayarak mitik ve ritüel olumsallığı ortaya koyan evrensel mutlak ruh kavramından çıkar. En yüksek aşamasını Upanişadlar’da bulan bu türdeki kurgular, en eski çağların mitojen düşüncesini yıkmaya çalışmazlar: tam tersine bu düşünceyi, gitgide eşdeğerlik, mikrokozmoz ile makrokozmozu ayırt etme çerçevesinde yoğunlaştırırlar. Eşdeğerliklerin araştırılması, daha önceden de Ri-Veda’nın temel düşüncesi olmuştur. Ancak, bu dönemin ne sistemi vardır ne sonucu. Yine de (atman), gerçek özünde evrensel ruh (brahman) ile özdeş olduğunu kabul etmek.
Bu ünlü tat tvam asi ‘sen busun’, yani ‘sen, birey, buna, evrensel ilkeye benziyorsun’ denkleminin dile getirilmesidir. İşte, Esenlik ile sonuçlanan ‘gerçeklerin gerçeği’.
Ancak İlahiler’de ‘esenlik’ kavramı yoktur. Brahmanalar ‘yeniden ölme’yi (bu dünyadaki varoluştan sonra) istemekle yetinirler ve bu düşünceyi öğütlerler. Upanişadlar ise bilgiyi canlandırırlar; din burada bilinire yönelir.
Ama mitlerle ritüelin çok sonra ortaya çıktığı açıktır ve sonuç olarak, Upanişadlar tarafından başlatılan az çok içrek, atılımcı düşünce hareketi sınırlı alanlara özgü kılmıştır.”
*Hint-Avrupa ailesinden dillerin ortak özelliği olarak, dilbilgisinde ad kapsamına giren sözcükler eril, dişi ve cinssiz diye sınıflandırılır.(ç.n.)
(Hinduizm, Louis, Renou)

Veda Dini’nde Ritler
“Mitolojiyi Rig-Veda, kuramı da özellikle Upanişadlar aracılığıyla tanımaktayız. Ama bu metinler kült hakkında yeterli bilgi vermezler. Bu aşamada Brahmanalar’a, daha sonra da kültü örnek bir titizlikle anlatan Sutralar’a başvurmak gerekir.
Ama bundan, dinsel uygulamalara ilişkin, bazı oldukça yetkin biçimlerin, Veda’nın başlarından beri bulunmadığı sonucu çıkarılmamalıdır. Üstelik, anılan kaynaklarla genel çizgileri yeniden kurmanın olanağı da yoktur.”
(Hinduizm, Louis Renou)




Veda kültünde kurban var mıdır?
“Veda kültü kurbana dayanır. Tanrıya saygı ayininde kurban işlemi, en üst aşaması Ateş’e sungular olmak üzere uzunca bir törenle gerçekleştirilir. Amacı, kutsal dünya ile bağlantıya geçme ve bazı genel ya da özel yararlar sağlama ortamına girmektir. Belirli tarihlerde verilen ve genellikle belirli bir dilekle ilişkisi olmayan ‘sabit’ kurbanlar da vardır.
Ama bu kurbanlar (ya da bunların herhangi bir kısmı) adağa ilişkin bir işlevi kolayca üstlenebilirler. Dua kurbanın içinde yer alır; bu bağlamda eylem ve isteklere uygun ‘formüller’ dile getirilir; kurbandan bağımsız olarak dua edilmez.
Kurban bazen (büyük çoğunlukla) tarım ya da hayvancılık ürünlerinden –pirinç ya da öteki tahıllar, süt ghrita ‘eritilmiş tereyağı- oluşur. Bazen de parçalara ayrılmış bir kurban hayvanıdır (genellikle teke). Parçaların bir kısmı ateşe atılır; bir kısmı da, kurban için elverişli ortamları sağlayan ve kendi yararına eylemde bulunma olanağı yaratan yönetici rahiplerle kurbanı sunan tarafından tüketilir.
Bir başka kurban, en önemli törenlerde yapılan soma kurbanıdır. Soma, oldukça gizemli, coşturucu özelliklere sahip bitkisel bir içkidir; karmaşık ezme işlemleri ile hazırlanır. Kurban başına bağımsız bir törenle sunulur; iletme aracı ateştir. Kurbanlar genellikle ‘sunak’ işlevi gören ve sığ bir çukurun çevresinde yakılmış üç ateşin yardımıyla verilir.
Kurbanı veren kişi, karısıyla birlikte törende hazır bulunur; hatta o da birkaç formül söyler. Ama başlıca rolü, tören sırasında çeşitli işler yapan rahipleri etkilemek üzere para dağıtmaktır (bu, bazen inanılmaz boyutlara ulaşır).
Sonuncu rahipler, işlemleri sessizce denetleyen ve bir hata ya da kaza oluşunca haber veren brahman tarafından yönetilirler. Hotar kurbanları ateşe atar ve Rig-Veda’dan alınma ezber parçaları okur, udgatar Sama-Veda’dan kıtalar seslendirir; adhvaryu ise Yajur-Veda’ya uygun şekilde birçok el kol hareketi yapar ve ezberler okur. Bunların tümü aynı kurban töreninin dokusu içinde yer alır. Ayine katılan rahiplerin sayısı yardımcılarla birlikte on altı, on yedi kişiye çıkar.”
(Hinduizm, Louis Renou)



Kurban yeri nerededir?
“Kurban yeri, her yeni ayin için kutsallaştırılan açık bir alandır; her yer tapınak olabilir. Kültün araçları arasında kaşıklarla vazoların bulunduğu kesin olarak saptanmıştır. Ayrıca, üstüne hamur serilerek ateşe konan tuğladan yapılmış çömlekleri de belirtelim.”
(Hinduizm, Louis Renou)


En kısa tören riti hangisidir?
“En kısa tören riti, Agnihotra ya da 'Ateş’e Kurban’ ritidir. Kılavuz din adamı ile kurbanı veren kişi tarafından, sabah ve akşam Agni için ateşe süt saçılarak, gerçekleştirilen basit bir törendir.”
(Hinduizm, Louis Renou)




En karmaşık kurban nelerden oluşur?
“En karmaşık kurban ise, ötekilere yardımcı nitelikteki bitkisel sungulardan oluşur. Dolunay ve yeniay dönemlerinde verilir; dilekler iki rahip tarafından iletilir. Dört ayda bir yapılan ritler mevsim değişimlerinde gerçekleştirilir ve halkın yaşama şekline göre üç diziye (bir dördüncüsünün eklenmesiyle) ayrılır. İlk ürün riti ve sayısız adak ya da kefaret riti ise, kurban verme şemasına göre Ay takviminin on beşinci günü düzenlenir.”
(Hinduizm, Louis Renou)

Tekeyi boğarak kurban etme...
“Bir tekeyi boğma yoluyla kurban etme, uygulamasını geçmişten getiren bir işlemdir. Bazen tek başına bazen de soma kurbanlarının tamamlayıcısı olarak yapılır. Bunlar, tümünün arasında en törensel olanıdır. Başlıca örneği, Agniştoma, sabah, öğle ve akşam olmak üzere, üç kez Soma bitkilerinin ezilmesinden sonra başlar.
Uzun bir hazırlık gerektirir (kurban sahibi ile karısının kutsanması, ocakların ve çukurların hazırlanması).
Ayin boyunca, kurban işlemlerinin arasında tüm rahiplerin katıldığı ezberler okunur ve tanrılar övülür. Agniştoma’nın başka bir bölümü, kutsal bir vazoya konmuş sıcak sütün Açvinler’e sunulduğu Pravargya’dır.
İki-on iki gün süren çok uzun litürjiler vardır. Hatta ‘oturumlar’ bütün bir yıla (kuramsal olarak on iki) yayılır. ‘Büyük Saygı’, ‘ineklerin Ayak İzi’ denilen yıllık toplantı sırasında kutlanan bir kış gündönümü bayramıdır.”
(Hinduizm, Louis Renou)





Tatil günleri...
“Temelde öncekilerden çok farklı olmaksızın –bunlar aynı zamanda soma kurbanlarıdır- kıralın yaşamındaki belirli olaylara karşılık gelen günlerdir. Rajasuya, ‘Kıralın Kutsanması’ gününde yeni seçilen kıral için rahip ve halk temsilcileri tarafından saçılar yapılır.
Vajapeya ya da ‘İçkinin Gücü’, on yedi tane atlı arabanın yarışması sonucunda üstün gelen prens onuruna yapılan dinsel bayramdır. Açvamedha ya da ‘At Kurbanı’ tüm bayramların en görkemlisidir. Hazırlıkları bir, hatta iki yıl sürer.
Soylu içki soma dışında, özel ritlerde düşük alkollü sura da kurban olarak verilir. Yukarıda söz edilen ayinlerde, kurbanların gücü ve bu gücün simgesel göstergesi olan tuğladan bir anıt dikilir.”
(Hinduizm, Louis Renou)


Ocak ritleri ve büyü
“Törensel ritler Veda döneminde ortaya çıkmıştır. Ancak ocak riti başta olmak üzere özel ritlerin tümü, Veda sırasında görülmelerine karşın, döneme özgü Hinduist bir uygulama değildir. Ocak ritine bazı durumlar dışında rahip katılmaz ve rit, ailenin reisi tarafından evdeki ocakta yapılır.
Bunlar bazı tanrılara kurban olarak pirinç ve arpa sunulan kısa, günlük ritlerdir. Bazıları (baliler) kurbanı ateşe atmak yerine toprağa serperek ya da havaya saçarak yapılır; adak, kefaret gibi nedenlere dayanan aylık ya da mevsimlik ritlerdir. Yılana kurbanlar, konukseverlik göstergesi, tarım şenlikleri vb. amaçlara bağlı olabilirler. Öte yandan, doğumdan (hatta öncesinden) ölüme ve ahrete kadar Hintli’nin yaşamında önem taşıyan çeşitli ‘kutsamalar’ da bu takıma girer. Günahtan arınma uygulamaları, büyük kült ritinden daha önemli bir yer tutmaktadır. Hint geleneğinde bu uygulamalar, yaklaşık baştan sona dek varlığını sürdürür.
Olağan ritlerin yanında büyü de saygınlık kazanmıştır, hatta basit bir değişim sonucunda bu ritüelin içinde yer almıştır. Ama ortada epeyce ilginç bir durum vardır. Büyücü (prensle çalıştığı zaman ‘hükümdar rahibi’ sanını alır) toplumun ve hiçbir kuralın söz konusu olmadığı bir ortamda, bir birey adına çalışır; amaç bir şey istemek değil, büyü yoluyla bir zorlamada bulunmaktır. Simgesel bir yayılma söz konusu olmakla birlikte büyüde, tanrılar, kültün olağan işleyişi gibi unsurlar en alt düzeye iner, hatta yürürlükten kalkar.
Büyünün dışında, rüya, göksel işaretler, bazı hayvanların davranış biçimleri gibi unsarlar da yorumlanarak, geniş ölçüde bilicilik yapıldığını gösteren uygulamalar da vardır. Öte yandan belgelerin yeterince açık olmamasına karşın, klasik Hint Yogası’nda el atılan çileciliğin belirtileri Veda Dini’nde de bulunmaktadır.”
(Hinduizm, Louis Renou)


Veda Dini’nde en önemli kusur nedir?
“Veda Dini, bizim için gölgede kalan bazı görünümleri silerek, yerine bazı dinsel yaşam görünümleri geliştirdi. Tümüyle rite dayanan bu dinde ‘iman’ unsuru yoktu. ‘İman’ (çraddha), yalnızca ritüelin doğruluğuna ve başarısına duyulan güvendi; zorlayıcı ahlâkın gereklerini, buyurulan eylemleri uygulamaktı.; en önemli kusur yanlışlık yapmaktı.
Bununla beraber, Brahmanalar’ın yürürlükten kaldırdığı bazı İlahiler’de (özellikle Varuna’ya ait olanlar) bizi eski biçimlere götüren başka inançlar da sezilmektedir. Birkaç nedenle, çok sonra Hindistan’da gelişecek hemen tüm uygulamaların kaynağının Veda’da olduğu söylenebilir. İlahiler çözülmesi çok güç ve karamsar bölümler içermekle birlikte, coşku dolu, dinamik metinlerdir.
Bu özelliğe, daha ölçülü biçimde yazılan en yeni metinlerde de rastlanmaktadır. Özel ritler günümüze dek varlığını korumuştur. Mitoloji yeni bütünlüklere uyarlanmış; Veda dönemini izleyen düşünce hareketlerinin çoğunda kurgu zenginleşmiştir. Törensel ritlerin ve bugün, kısmen sürmekte olan eski okulların ilkçağlardan kaldığını kanıtlayıcı, basit arteolojik buluntular ve eşyalar vardır.”
(Hinduizm, Louis, Renou)


Veda dışı metinler nelerdir?
“1.Veda tipi metinler 2.Destan metinleri 3.Puranalar ve Tantralar, 4.Öteki Sanskritçe metinler, 5.Dravid Edebiyatları, 6.Hin-Ari Edebiyatları, 7.Öteki kaynaklar, 8.Arkeolojik kaynaklar.”
(Hinduizm, Louis, Renou)