KOMİTE MENSUBU VE SADAKATSİZLİK
GÖSTEREN ERMENİ MEMURLARIN AZİLLERİ

Belge Görüntüleri: 1

[Maliye Nezâreti'ne mensup Ermeni memurlardan komite mensubu olanlarla sadakatsizlik gösterdikleri kesinleşenlerin azledilmeleri ve icap edenlerin de Ermeni bulunmayan vilâyetlere gönderilmeleri hususunda Maliye Nezâreti'nden şifre telgraf.]

21 C. 1333 (6 Mayıs 1915)
Mâliye Nezâreti
Me’mûrîn ve Levâzım Müdîriyeti Kalemi

Dâhiliye şifresiyle telgraf



Erzurum, Bitlis, Van, Sivas, Ma‘mûretü'l-azîz, Diyârbekir Vilâyetlerine

Ermeni me’mûrlarından kısm-ı a‘zâmının hüsn-i vazîfeden ziyâde gayret-i milliyye ile hareket eder komite mensûbîni olduğu (şimdiye) kadar bir çok vesîleler ile ta‘ayyün eylemiş olduğundan vilâyet ve mülhakâtında müstahdem ve Mâliye'ye mensûb Ermeni (me’mûrların) bu vech ile komitelere münâsebetleri veyâ muhâlif-i sadâkat ve tâbi‘iyyet hâlleri mahsûs ve meşhûd olanların mercî‘i bulunan defterdâr muhâsebecileriyle bi'l-istişâre azilleri ve îcâb edenlerin bi'l-muhâbere Ermeni bulunmayan vilâyât-ı sâ’ireye tahvîlleri ile netîce-i icrâ’âtdan ma‘lûmât i‘tâsı.

Fî 23 Nisan sene [1]331

Mâliye Nâzırı

Tal‘at

BOA. DH. ŞFR, nr.52/249

ÇANKIRI'YA GÖNDERİLEN BAZI ERMENİLERİN
TEKRAR İSTANBUL'A DÖNEBİLMELERİ

Belge Görüntüleri: 1

[Çankırı'ya gönderilen Torkumyan, Nargileciyan, Keropeyan, Bardizbanyan, Keçiyan, Tolayan, Karagözyan ve Komidas'ın İstanbul'a dönmelerine izin verildiğine dair Dahiliye Nezâreti'nden Kastamonu Vilâyeti'ne şifre telgraf.]

22 C. 1333 (7 Mayıs 1915)

Bâb-ı Âlî

Dâhiliye Nezâreti

Emniyyet-i Umûmiyye Müdîriyyeti

Hususî: 8

Şifre

Kastamonu Vilâyeti'ne

Kengiri'ye i‘zâm olunan Ermeniler meyânında bulunan Doktor Vahram Torkumyan, Agob Nargileciyan, Karabet Keropeyan, Zare Bardizbanyan, Pozant Keçiyan, Pervant Tolayan, Rafael Karagözyan, Vartabet Komidas Efendilerin Der-sa‘âdet'e avdetlerine müsâ‘ade olunduğunun kendilerine teblîği,

Fî 24 Nisan sene [1]331

Nâzır

Tal‘ât

BOA. DH. ŞFR, nr. 52/255

DİRAN KELEKYAN'IN İSTANBUL DIŞINDA
İSTEDİĞİ VİLÂYETTE İKAMET EDEBİLECEĞİ

Belge Görüntüleri: 1

[Çankırı'ya uzaklaştırılanlardan Diran Kelekyan'ın İstanbul dışında Ermeni bulunmayan vilâyetlerden birinde ikamet edebileceğine dair Dahiliye Nezâreti'nden Kastamonu Vilâyeti'ne şifre telgraf.]

23 C. 1333 (8 Mayıs 1915)

Bâb-ı Âlî

Dâhiliye Nezâreti

Emniyyet-i Umûmiyye Müdîriyyeti

Kalem-i Husûsi: 4 Mahremdir

Şifre

Kastamonu Vilâyeti'ne

Kengiri'ye teb‘îd olunanlar meyânında bulunan Diran Kelekyan Efendi'ye İstanbul'a avdet etmemek şartıyla â’ilesiyle birlikte Ermeni bulunmayan vilâyâtdan ârzû etdiği mahalde ikâmet edebileceğinin teblîği ile iş‘ârı.

Fî 25 Nisan 1331

Nâzır

BOA. DH. ŞFR, nr. 52/266

ZEYTUN ERMENİLERİNİN İHRACI

Belge Görüntüleri: 1

[Zeytun Ermenilerinin tamamının ihraç edilmesi gerektiğinin Başkumandanlığa yazıldığına dair Dahiliye Nezâreti'nden Maraş Mutasarrıflığı'na şifre telgraf.]

24 C. 1333 (9 Mayıs 1915)

Bâb-ı Âlî

Dâhiliye Nezâreti

Emniyyet-i Umûmiyye Müdîriyyeti

Husûsî: 14

Şifre

Mar‘aş Mutasarrıflığı'na

C. 25 Nisan sene [1]331. Evvelce de iş‘âr olunduğu vechile Zeytûn'daki Ermenilerin tamâmının ihrâcı lâzımdır. Keyfiyet Başkumandanlığa yazılmışdır.

Fî 26 Nisan sene [1]331

Nâzır

Tal‘at

BOA. DH. ŞFR, nr. 52/286

VAN VE BİTLİS VİLÂYETLERİNDE YOĞUN
HALDE BULUNAN ERMENİLERİN TARD VE İHRÂCI

Belge Görüntüleri: 1

[Van Vilâyeti'nin belli yerlerinde yoğun olarak bulunan Ermenilerin güneye sevklerinin kararlaştırıldığı, sevk işlemini kolaylaştırmak için ilgili birimlere tebliğat yapıldığı, Erzurum'un güneyi ile Bitlis'e bağlı kazalardaki Ermenilerin de sevke dahil edileceği hususlarında Dahiliye Nezâreti'nden Van ve Bitlis vilâyetlerine şifre telgraf.]

24 C. 1333 (9 Mayıs 1915)
Bâb-ı Âlî
Dâhiliye Nezâreti

Emniyyet-i Umûmiyye Müdîriyyeti

Kalem-i Husûsî: 409



Şifre

Bi'z-zât hallolunacakdır.



Van Vâlîsi Cevdet Bey'e
Bitlis Vâlîsi Mustafa Abdülhâlık Bey'e

Van Gölü etrâfında ve Van Vilâyeti'nce bi'l-hâssa ma‘lûm olan mevâki‘-i mu‘ayyenedeki Ermeniler isyân ve ihtilâl için dâ’imî birer ocak hâlinde bulunduklarından bunların mütekâsif oldukları mahallerden tard ve ihrâclarıyla cenûba doğru sevkleri takarrür etmiş ve bu karârın derhâl tatbîki içün vâlîlere mümkün olan her türlü mu‘âvenetin îfâsı lüzûmu Başkumandanlık Vekâleti'nden Üçüncü ve Dördüncü Ordular kumandanlarına teblîğ edilmişdir. Esâsen pek müfîd netîceler verecek şu teşebbüsün Van'la beraber Erzurum'un cenûb cihetiyle Bitlis merkezine merbût mühim kazâlara ve bi'l-hâssa Muş ve Sason'la Talori civârına da teşmîli ve tamâmî-i tatbîkine â’id tedâbîrin ordu kumandanıyla bi'l-müzâkere Erzurum Vâlîsi Tahsîn Bey tarafından ittihâzı muvâfık görülerek keyfiyet kendisine de yazılmış olmakla Erzurum'la muhâbere olunarak karâr-ı mezkûrun îcâb eden tedâbîrin istikmâliyle serî‘an ve muntazaman tatbîki ve şifre kopyesinin telgrafhâneden ahzı.

Fî 26 Nisan 1331

Nâzır

BOA.DH. ŞFR, nr. 52/282

- 15 -

AYAŞ VE ÇANKIRI'DA BULUNAN ERMENİLERİN
KÜNYE VE SANATLARINI GÖSTERİR DEFTER TANZİMİ

Belge Görüntüleri: 1

[Ayaş'ta tutuklu bulunan ve Çankırı'ya sürülen Ermenilerin isimlerini, künye ve sanatlarını İstanbul'daki ikamet yerlerini ve doğum yerlerini gösterir defterin düzenlenerek gönderilmesi hususunda Dahiliye Nezâreti'nden Ankara ve Kastamonu vilâyetlerine şifre telgraf.]

25 C. 1333 (10 Mayıs 1915)

Bâb-ı Âlî

Dâhiliye Nezâreti

Emniyyet-i Umûmiyye Müdîriyyeti

Kalem-i Husûsî: 4112

Şifre



Ankara ve Kastamonu Vilâyetlerine

Ayaş'ta mevkûf bulunan, Kengiri'ye teb‘îd olunan Ermenilerin isim ve pederi ismi ile künye ve san‘atları ve İstanbul'da mahall-i ikâmetleri ve mahall-i tevellüdlerini hâvî bir defterin serî‘an tanzîm ve irsâli.

Fî 27 Nisân sene 1331

Nâzır

BOA. DH. ŞFR, nr. 52/297

- 16 -

HAÇİN, DÖRTYOL V.S.'DEN ÇIKARILAN
ERMENİLERİN SAYISI VE GÖNDERİLDİKLERİ YERLER

Belge Görüntüleri: 1

[Haçin, Dörtyol, v.s.'den şimdiye kadar çıkarılan Ermenilerin miktarına ve nerelere sevkedildiklerine dair Dahiliye Nezâreti'nden Adana Vilâyeti'ne şifre telgraf.]

27 C. 1333 (12 Mayıs 1915)

Bâb-ı Âlî

Dâhiliye Nezâreti

Emniyyet-i Umûmiyye Müdîriyyeti

Şifre



Adana Vilâyeti'ne

C. 25 Nisan Sene [1]331. Haçin, Dörtyol ve sâ’ir mevâki‘den şimdiye kadar ne kadar Ermeni çıkarılmışdır ve nerelere sevk edilmişdir.

Fî 29 Nisan sene [1]331

Nâzır

Tal‘at

BOA. DH. ŞFR, nr. 52/338

MECLİS-İ VÜKELA'NIN TEHCİR KARARI

Belge Görüntüleri: 1 2

[Düşmanla işbirliği yapma, masum halkı katletme ve isyan çıkarma gibi zararlı hareketlerde bulunan Ermenilerin Musul, Zor, Halep ve Suriye'nin bazı bölgelerine sevkleri için, Dahiliye Nezâreti'nin 13 Mayıs [1]331 tarihli ve 270 numaralı tezkiresi üzerine, Meclis-i Vükelaca alınan tehcir kararı.]

16 B. 1333 (30 Mayıs 1915)

Sıra numrosu: 163

Meclis-i Vükelâ Müzâkerâtına Mahsûs Zabıtnâme

Hülasâ-i me’âlî

Menâtık-ı harbiyyeye civâr mahallerde sâkin Ermenilerden bir kısmının hudûd-ı Osmâniyye'yi a‘dâ-yı devlete karşu muhâfaza ile meşgûl olan Ordu-yı Hümâyûn'un harekâtını tas‘îb ve erzâk ve mühimmât-ı askeriyye nakliyâtını işkâl ve düşman ile tevhîd-i âmâl ve ef‘âl ve bi'l-hâssa sufûf-i âdâya iltihak ve memleket dâhilinde kuvây-ı askeriyyeye ve ahâlî-i ma‘sûmeye müsellahan ta‘arruz ve şuhûr ve kasabât-ı Osmaniyye'ye tasallut ile katl ve nehb ü gârete ve düşman kuvâ-yı bahriyyesine erzâk tedârikiyle mevâki‘-i müstahkemeyi irâ’eye cür’etleri bu gibi anâsır-ı ihtilâliyyenin sâha-i harekâtdan uzaklaşdırılmasını ve usâta üssü'l-harekât ve melce’ olan köylerin tahliyesini îcâb ederek bu bâbda ba‘zı gûna icrâ'âta başlanıldığı ve mine'l-cümle Van, Bitlis, Erzurum vilâyâtıyla nefs-i Adana, nefs-i Sis ve nefs-i Mersin müstesnâ olmak üzere Adana, Mersin, Kozan, Cebel-i Bereket livâları ve nefs-i Mar‘aş müstesnâ olmak üzere Mar‘aş sancağı ve Haleb vilâyetinin merkez kazâları müstesna olmak üzere İskenderun, Belen, Cisr-i şu‘ûr ve Antakya kazâları kurâ ve kasabâtında sâkin Ermenilerin vilâyât-ı cenûbiyyeye sevkine bi'l-ibtidâr Van vilâyetiyle hem-hudûd olan kısm-ı şimâlîsi müstesnâ olmak üzere Musul vilâyetine ve Zor sancağına ve nefs-i Urfa müstesnâ olmak üzere Urfa sancağının kısm-ı cenûbiyyesine ve Haleb vilâyetinin şark ve şark-ı cenûbî kısmına ve Sûriye vilâyetinin kısm-ı şarkîsinde ta‘yîn ve tahsîs edilen mahallere nakl ve iskânına mübâşeret ve devâm edilmekde bulunduğu beyânıyla menfa‘at-i esâsiyye-i devlete muvâfık telakkî edilen bu cereyânın bir usûl ve kâ‘ide-i muttarideye rabtı lüzûmuna ve bu bâbda ba‘zı ifâdâta dâ’ir Dâhiliye Nezâreti'nin 13 Mayıs sene [1]331 târîhli ve 270 numrolu tezkiresi okundu.

Karârı

Fi'l-hakîka devletin muhâfaza-i mevcûdiyyet ve emniyyeti uğrunda tevâlî eden icrâ’ât ve ıslâhât-ı fedâkârîsi üzerine icrâ-i sû-i te’sîre sebep olan bu kabîl harekât-ı muzırranın icrâ’ât-ı mü’essire ile imhâ ve izâlesi kat‘iyyen muktezî ve nezâret-i müşârun-ileyhâca bu emrde ibtidâr olunan icrâ’âtdaki isâbet bedîhi olduğundan tezkire-i mezkûrede dermiyân kılındığı üzere muharrerü'l-esâmî kurâ ve kasabâtda sâkin Ermenilerden nakli îcâb edenlerin mahall-i mürettebe-i iskâniyyelerine müreffehen sevk ve îsâlleriyle güzergâhlarında te’mîn-i istirâhât ve muhâfaza-i cân ve mâlları ve muvâsalâtlarında keyfiyyet-i îğvâlarıyla sûret-i kat‘iyyede iskânlarına kadar "Muhâcirîn Tahsîsâtı"ndan i’âşeleri ve ahvâl-i sâbıka-i mâliyye ve iktisâdiyyeleri nisbetinde kendilerine emlâk ve arâzî tevzî‘i ve içlerinden muhtâc olanlara taraf-ı hükûmetden mesâkin inşâsı ve zurrâ‘ ve muhtâcîn-i erbâb-ı san‘ata tohumluk ve âlât ve edevât tevzî‘i ve terk etdikleri memleketde kalan emvâl ve eşyâlarının ve yâhûd kıymetlerinin kendilerine suver-i münâsibe ile i‘âdesi ve tahliye edilen köylere muhâcir ve aşâ’îr iskânıyla emlâk ve arâzînin kıymeti takdîr edilerek kendilerine tevzî‘i ve tahliye edilen şuhûr ve kasabâtda kâ’in olup nakledilen ahâlîye â’id emvâl-i gayr-i menkûlenin tahrîr ve tesbît-i cins ve kıymet ve mikdârından sonra muhâcirîne tevzî‘i ve muhâcirînin ihtisâs ve iştigâlleri hâricinde kalacak zeytunluk, dutluk, bağ ve portakallıklarla dükkân, hân, fabrika ve depo gibi akârâtın bi'l-müzâyede bey‘ veyâhûd îcârı ile bedelât-ı bâliğâsının kendilerine i‘tâ edilmek üzere ashâbı nâmına emâneten mâl sandıklarına tevdî‘i ve mu‘âmelât ve icrâ‘ât-ı mesrüdenin îfâsı zımnında vukû‘ bulacak sarfiyâtın "Muhâcirîn Tahsîsâtı"ndan tesviyesi zımnında nezâret-i müşârün-ileyhâca tanzîm edilmiş olan tâ‘lîmâtnâmenin bi-temâmihâ tatbîk-i ahkâmıyla emvâl-i metrûkenin te’mîn-i muhâfaza ve îdâresi ve mu‘âmelât-ı umûmiyye-i iskâniyyenin tesrî‘ ve tanzîmî ve tedkîk ve teftîşi ve bu husûsda ta‘lîmâtnâme ahkâmı ve nezâret-i müşârün-ileyhâdan ahz ve telakkî edilecek evâmîr dâ’iresinde mukarrerât ittihâz ve tatbîki ve tâlî komisyonlar teşkîli ile ma‘âşlı me’mûr istihdâmı vazîfe ve salâhîyyetlerini hâ’iz olmak ve doğrudan doğruya Dâhiliye Nezâreti'ne merbût bulunmak ve bir re'îsi ile biri me'mûrîn-i dâhiliyyeden ve diğeri me’mûrîn-i mâliyyeden intihâb ve ta‘yîn edilecek iki a‘zâdan terekküb etmek üzere komisyonlar teşkîl edilerek mahallerde mezkûr ta‘lîmâtnâmenin vâlîler tarafından icrâ-yı ahkâmı tensîb edilmiş olduğunun cevâben nezâret-i müşârün-ileyhâya teblîği ve devâ’îr-î müte‘allıkaya ma‘lûmât i‘tâsı tezekkür kılındığı.

17 Mayıs 1331

BOA. Meclis-i Vükelâ Mazbatası, 198/163

- 18 -

ERZURUM'DAN ÇIKARILAN ERMENİLERİN URFA VE MUSUL'UN
GÜNEYİ İLE ZOR SANCAĞI'NA GÖNDERİLMELERİ

Belge Görüntüleri: 1

[Erzurum'dan çıkarılan Ermenilerin Kastamonu ve Sivas'ta iskânları uygun olmadığından, bu yöne sevk edilen Ermenilerin yoldan çevrilerek Urfa ve Musul'un güneyi ile Zor sancağına gönderilmelerine dair Dahiliye Nezâreti'nden Erzurum Vilâyeti'ne şifre telgraf.]

4 B. 1333 (18 Mayıs 1915)
Bâb-ı Âlî
Dâhiliye Nezâreti

Emniyyet-i Umûmiyye Müdîriyyeti

Husûsî: 4247



Şifre

Mahrem ve müsta‘celdir.



Erzurum Vilâyeti'ne

C. 4 Mayıs sene [1]331. Oradan çıkarılan Ermenilerin Kastamonu ile Sivas'ta iskânları kat‘iyyen muvâfık olamaz. Bunların cenûba sevkleri evvelce de taraf-ı âlîlerine teblîğ olunmuş idi. Binâ’en-aleyh Erzincan tarîkiyle Sivas'a sevk olundukları bildirilen Ermenilerin hemen yoldan çevrilerek Urfa ve Musul'un havâlî-i cenûbiyyesiyle Zor livâsına gönderilmesi ve ba‘de-mâ ihrâc edileceklerin de münhasıran o cihete i‘zâmları.

Fî 5 Mayıs sene 1331

Nâzır

Tal‘at

BOA. DH. ŞFR, nr. 53/48

VAN VİLÂYETİ'NDEKİ ERMENİLERİN
MUSUL, ZOR VE URFA'YA YERLEŞTİRİLMELERİ

Belge Görüntüleri: 1

[Vilâyetteki Ermenilerin Musul Vilâyeti ile Zor ve Urfa sancaklarında tayin edilen yerlere yerleştirilmeleri, güvenliklerinin sağlanması, taşınır mal ve eşyalarını yanlarında götürebilmelerinin sağlanması hususlarında Dahiliye Nezâreti'nden Erzurum, Van, Bitlis vilâyetlerine şifre telgraf.]

9 B. 1333 (23 Mayıs 1915)

Bâb-ı Âlî

Dâhiliye Nezâreti

Emniyyet-i Umûmiyye Müdîriyyeti

Şifre

Erzurum, Van, Bitlis Vilâyetlerine

Vilâyet dâhilindeki kurâ ve kasabâtda sâkin Ermeniler münâsebet-i mevki‘iyye nazar-ı dikkate alınarak Van vilâyeti ile hem-hudûd olan kısm-ı şimâlîsi müstesnâ olmak üzere Musul vilâyetinin kısm-ı cenûbîsi ile Zor sancağı ve merkezi müstesnâ olmak üzere Urfa sancağında taraf-ı hükûmetten ta‘yîn olunan mahallere nakl ve iskân edileceklerdir. Mahall-i iskâniyye karyelerine vürûd eden Ermeniler îcâb ve hâl ve mevki‘e göre ya müteferrik sûretde mevcûd kurâ ve kasabâta inşâ edecekleri hânelere veyâhûd taraf-ı hükûmetden ta‘yîn edilecek mahallerde yeniden te’sîs edecekleri köylere yerleştirilecekdir. Nakli îcâb eden Ermenilerin te’mîn-i sevk ve iskânı mahallî me’mûrîn idâresine â’iddir. Mahâll-i iskâniyyelerine sevk edilen Ermenilerin muhâfaza-i cân ve mâllarıyla te’mîn-i i‘âşe ve istirâhatleri güzergâhlarında bulunan me’mûrîn-i idâreye â’iddir. Nakl edilen Ermeniler kâffe-i emvâl-i menkûle ve eşyâlarını birlikte götürebilir. Bu sevkiyât bi't-tab‘ harekât-ı harbiyyenin müsâ‘ade etdiği mahallerde icrâ olunur.

Fî 10 Mayıs sene [1]331

Nâzır

BOA. DH. ŞFR, nr. 53/93