'Ey Rabbimiz, bizi buradan çıkar da işlediğimiz kötülüklerin yerine güzel işler yapalım.' (Fatır/37)

...Hiç kimse sevdiklerinden, kışkırtıcı cazibesi olan hayattan vazgeçmek istemez. Ancak bugün yolunda gitmeyen bazı şeyler var; hayat cazibesini yitirdi. Kutsal metinlerin söylediği kıyamet vaktine yaklaşmış gibiyiz. Şairin ifadesiyle, 'Kuru, çürük bir dal gibi çatırdıyor hayat.' Sıkıntı, ahlâkî çöküntü, kendine az değer verme, aşağılık duygusu, yenilmişlik, depresyon endişe, suçluluk, hüsran, düşmanlık, eşe ya da çocuğa yönelik taciz, doymak bilmeyen bir düşkünlük, anormal cinsel davranışlar, uyuma ve yame bozuklukları... Aşırı nüfus yoğunluğu, insanın doğadan soyutlanması, toplumsal değişmenin baş döndüren hızı, aile gibi doğal ve küçük ölçekli toplulukların yıkılışı.. bütün bunlar çağdaş endüştiyel toplumun delirdiğini gösteriyor.

Çağdaş endüstriyel toplumun karnesi böyle. Bu karnenin sahibi olanlar ise, ikinci kez dünyaya gelmek isteyen insanlar... Allah(cc) bu insanlara şöyle der: 'Size, düşünüp ibret alan bir kimseye yetecek kadar bir ömür vermedik mi? Sizi bu azaptan sakındıran bir peygamber gelmedi mi? Şimdi tadın azabı; zalimlerin hiçbir yardımcısı yoktur' (Fatır/37)

Çağdaş toplum, teknolojik ilerleme sayesinde büyük hızla değişiyor. Geleneksel değerler çöküyor, bununla birlikte, sosyal grupları bir arada tutan bağlar zayıflıyor. Böylelikle birey, bir yere ait olma duygusunu yitirip yanlızlaşıyor. Birey öncelikle, sisteme, ondan sonra ailesine veya diğer küçük gruplara aittir.

Modern-öncesi insan çağdaş insana oranla daha az güvenlikte olduğunu, ömrünün daha kısa olmasından belli. Çağdaş insan, fiziksel açıdan bir çok savunma mekanizmaları geliştirmiş. İleri teknolojinin uyguladığı sağlık kurumu ve insan gücünü minimal seviyeye indirgiyen makine sanayi insanı epey rahatlatmıştır. Ancak psikolojik güvensizlik, fiziksel güvenlikle bütünüyle örtüşmüyor; çağdaş insan, modern-öncesi insanın aksine,güven duygusundan mahrumdur. Çünkü kendisini güvenli kılan merkez kendi iç dünyasında değildir. Vahşi bir hayvan ve açlık tarafından tehdit edilen modern-öncesi insan, kendini korumak için döğüşebiliyor veya yiyecek aramak için yola düşebiliyordu. Bu çabaları gösterirken başarılı olacağından emin değildi, ancak kendisini tehdit edenlere karşı bütünüyle de pasif kalmıyordu. Çağdaş insan ise, karşısında savunmasız olduğu birçok şey tarafından tehdit edilmektedir: Nükleer kazalar, kanserojen maddeler, çevre kirliği, savaş, artan vergiler, özel hayatın büyük kuruluşlar tarafından istila edilmesi, hayat tarzını bozan ülke çapındaki toplumsal ve ekonomik olgular...

Modern öncesi insanın kendisini tehdit eden bazı şeylere karşı güçsüz olduğu doğrudur; bulaşıcı hastalıklarla kırılıyordu ancak, hastalık riskini metince kabul edebiliyordu. Çünkü bu yaratılışın doğasında vardı; gerçek dışı ya da modern çağın sapkınlarından birinin sonuçu değildi. Çağdaş insana yöneline tehditler ise, genelde, kışkırtılan güdülerle hareket eden insanın güdüleriyle ortaya çıkıyor. Çağdaş insan çok şeye sahip olduğu doğrudur; kendisindeki inşa gücünün imkânlarıyla büyük mesafeler katetmiş. Silah sanayi ve iletişimde gelinen yer, insanı sadece hayrette bırakmıyor, aynı zamanda ürkütüyor da. Evet bugün insan çok şeye sahip, ama bir şeye değil; huzur ve sükûnete... Metropollerde, bol ışıklar altında ve bir yığın insan arasında yaşıyor, ancak yalnız olduğunu ve acı çektiğini söyleyebileceği bir insan tek,ni dahi bulamıyor. Parası ve arabası var, ama... Evet ruhu yok; fiziksel tatminin dışında hayatını anlamlı kılan ve ulaşmak için çaba gösterdiği bir amacı yok.

Herkesin bir amacı vardır;en azından, yaşamak için gereken fiziksel (yiyecek, giyim ve barınak) ihtiyacını karşılamak gibi. Ama artık çağdaş insan bunu az bir çabayla elde ediyor, bu kendisini çok da fazla oyalanıyor. Geriye kalan boş zamanlarında bir boşluk duygusu sarıyor onu.

Genelde insanın dürtüleri üç gruba ayrılır:
1-Minimal düzeyde çabayla tatmin edilenler
2-Ancak ciddi bir gayretle tatmin edilenler.
3-Kişi ne kadar çalışırsa çalışsın yeterince tatmin edilemiyenler...

Çağdaş endüstiriyel toplumda insan, daha çok birinci ve üçüncü gruba giriyor.Hayatın en vazgeçilmezleri olarak kabul edilen fiziksel ihtiyaçları az bir çaba ile elde ediyor ve ne kadar çalışırsa çalışsın yeterince tatmin edilemiyecek dürtülerin peşine düşüyor. Fiziksel ihtiyaçlar, moden-öncesi toplumlarda ikinci gruba girerdi; elde edilebilirdi, ama ciddi bir çaba pahasına. Çağdaş endüstriyel toplum ise, herkese fiziksel ihtiyaçlarını yalnızca az bir çalışma karşılığında garantilediğinden, çağdaş insanın ikinci gruba giren tarafı genellikle boşlukta kalıyor.Bu durumda genellikle sadece bir şey yapıyor: Bu boşluğu doldurmak adına, yapay ihtiyaçların ardına düşüyor ya da bir yerler tarafından yürütülen 'yapay etkinlik'lerin içinde yer alıyor.

Yapay etkinlik, yalnızca amaca ulaşmaya çalışmaktan edilinen 'tatmin' için yapılan bir faaliyetin ismi oluyor. İçeriği tanımlamasında saklı, bütünüyle bir oyun. Oyuncuya düşen rolün gerçek hayatta nasıl karşılığı yoksa, oyundaki tatmin ve mutluluk oyuncuyu nasıl doyurmuyorsa, yapay etkinlikte de aynı şey gerçekleşiyor. Ne mutlu ediyor ne de tatmin, sadece oyalıyor. Çağdaş endüştiriyel toplum, bu niteliğinden dolayı, daha çok oyun ve oyalama alanı gibi. İnsan oyuna girerek oyuna geliyor, oyunun bir parçası oluyor. Oyunu, içerden bakarak tanımlamak veya farketmekte zor. Bu sebeple, 'Bilin ki dünya hayatı ancak bir oyundan, bir eğlenceden, gelip geçici bir süsten, aranızda bir övünme yarışından, mal ve evlât çokluğuna düşkünlükten ibarettir. O bir yağmura benzer ki, bitirdiği ekin çiftçilerin hoşuna gider; sonra kuruyuverir de, onu sararmış görürsün, derken saman olur çıkar' (Hadîd/20) ayetinin aydınlığında oyunun dışına çıkarak oyunu fark etmek ve onu tanımlamak, çok daha anlamlıdır.

(Nihat Dağlı - Hiç yoktan iyidir kitabından alıntılanmıştır)