Karagözde olduğu gibi, ortaoyununda da tipler, Pişekâr ve Kavuklu adlı iki eksen tip ile öbür tipler olmak üzere iki bölümde toplanabilir. Ortaoyununun tipleri şunlardır:

Pişekâr:
Karagözdeki Havicat'a benzeyen Pişekâr, ortaoyununun bir tür yönlendiricisidir. Elinde pastal ya da pastav denen bir şakşak tutan Pişekâr, dört dilimli (kırmızı, mavi, sarı ve siyah renkli) bir başlık, mavi ya da sarı çuhadan, siyah kürkle süslü bir cübbe ve çakşır giyer.
Ayağında sarı mest pabuç vardır. Genellikle, bilgiç, akılhocası bir tiptir. Zurnacıyla söyleşerek oyunu açmak, oyundan sonra, yapılan kusurlar için özür dileyerek gelecek oyunun adını ve yerini bildirmek onun görevidir. Muhavere bölümünde de Kavuklu'nun esprileri için zemin hazırlar. Pişekâr'ın sürekli olarak elinde bulundurduğu pastav, konu gereği çıkması gereken kapı vurulması, tokat, vb. sesleri çıkarmakta kullanılır.

Kavuklu:
Nekre (güldürücü, komik) ve İbiş adlarıyla da anılan ve karagözdeki Karagöz tipini andıran Kavuklu, ortaoyununun ikinci önemli kişisidir. Dilimli ve sarıklı bir kavuk, kırmızı çuhadan bir kaftan giyer. Oyunun asıl güldürme yükü onun üzerindedir. Kaba ama içten bir kişiliği vardır. Muhavere bölümünde Pişekâr'la söz çekişmesi yapıp ev ya da dükkân kiraladıktan sonra, sürekli meydanda kalır ve sırayla girip çıkan öteki tiplere laf yetiştirerek güldürme görevim yerine getirir. Kimi araştırmacılara göre, ortaoyununun ilk zamanlarında yalnız Pişekâr bulunmaktadır,
Kavuklu daha sonra ortaya çıkmıştır.

Cüce ya da Kambur:
Muhavere bölümünde, Kavuklu'yla birlikte sahneye gelen Cüce ya da Kambur, Pişekâr'la karşılaşmadan önce, Kavuklu'yla çekişerek konuşma yapar. Kimi zaman Kavuklu'nun oğlu, evlatlığı ya da komşu çocuğudur. Kambur, cüce ya da çok kısa boylu biri tarafmdan canlandırılan bu tip, akılca da gelişmemiştir. Giyimi gülünç bir biçimde Kavuk-lu'ya benzer ve ortaoyununda Kavuklu-arkası diye anılır. Elinde bir fener taşır.

Zenne:
Ortaoyununda erkek oyuncu-larca canlandırılan zenneler, oyunun kadm tiplerini oluştururlar. Oyunda alışveriş ya da sevda ilişkisi içindedirler. Zenne grubu, önde bir kocakarı, ardında kızı ya da gelini ve en arkada da koltuğunun altında bir bohça ile zenci halayıktan oluşur. Zenci halayığa Kayarto adı verilir. Zennelerin de meydana çıkmasmdan sonra taklitler başlar.
Bunlardan başka, zengin, mirasyedi, kadına düşkün olan Çelebi, aptal biri olan Denyo (Denüo) ve taklitler vardır. Taklitlerin başlıcaları Hırbo da denen Türk, Acem, Azeri, Kürt, Ak ve Kara Arap, Laz, Rumelili, Âşık, Tiryaki, Balama da denen Frenk, Matiz de denen Sarhoş, Cûd denen Yahudi, Tatar, vb 'dir.
Bütün bu tiplerin Osmanlı İmparatorluğu coğrafyasını temsil ettiği açıktır. Taklitlerin kendilerine özgü yöresel giyimleri vardır ve yöresel ağızla konuşurlar.
Her biri, çalgı takımının çaldığı kendilerine özgü hava ile palangaya girerler. Çeşitli araştırmacılar bu tipleri çeşitli biçimlerde sınıflandırmışlardır.
Selim Nüzhet Gerçek'in saptamasına göre, ünlü Pişekâr ve Kavuklular şunlardır:

Pişekârlar:
Abdi Efendi; Frenk Mustafa Efendi; Hamamcı Süleyman Efendi; Kadir Ağa; Kanbur İzzet Efendi; Mehmet Çavuş; Mutaf Mustafa Efendi; Terlikçi Ahmet Efendi; Tosun Efendi; Uzun Halil Efendi. Kavuklular: Abdürrezzak Efendi; Agâh Efendi; Aktar Şükrü Efendi; Çolak İbrahim Efendi; Demirci İbrahim Efendi; Hacı Hasan Efendi; Hamdi Efendi; İmam Hakkı Efendi; Kâmil Ağa; Kanbur Rıza Efendi; Karagöz Mehmet Efendi; Kör Mehmet Efendi; Küçük Ayı Mehmet Efendi; Meddah İsmet Efendi; Misk Yağcı İzzet Efendi; Muhallebici Mehmet Ali Efendi; Rıfat Efendi; Sepetçi Ali Rıza Efendi. Öte yandan, XX. yy'daki başlıca orta oyunu sanatçıları arasında Naşit'i ve İsmaü Dümbüllü'yü belirtmek gerekir.

Konu başlıkları

Ortaoyunu Teriminin Ortaya Çıkışı
Ortaoyununun Tarihçesi
Ortaoyununun özellikleri
Orta oyununun bölümleri - Giriş, muhavere, (karşılıklı konuşma) fasıl ve bitiş
Orta oyununda oyun kaynakları
Ortaoyununun tekniği - karagözün tekniğine benzer


kaynak 3
8.cilt / s.3210