Giriş
Özel gün kutlamaları, bayram ve davetler bir toplumu oluşturan birey ve
aile yapılarının birbirleriyle olan ilişkilerinin kuvvetlenmesi ve bunun devamı
için önem taşımaktadır. Anadolu içerisinde hemen hemen her yöre bu günlere
özgü bir iletişim geleneğine sahiptir. Geleneğin toplum içindeki devamı ve toplum belleğinin oluşturulması bu iletişim anlarında tekrarlanarak sonraki kuşaklara aktarılmaktadır. İletişim teknolojisinin hızlı gelişimi en çok internet ortamında yaşanmaktadır. Toplum içindeki davet ve kutlama geleneği sanal dünyanın içerisine hızlı bir giriş yapmıştır. Bu durumun somut kanıtı ise internetteki e- kart siteleri olmaktadır. Geleneğin devamı sanal ortamda
popüler kültürün etkisiyle yaşatılmaktadır. Walter J. Ong, Sözlü ve Yazılı Kültür, Sözün Teknolojileşmesi adlı kitabında kültürde iletişim ayrımını, yalnız
konuşma diliyle iletişim kuran “birincil sözlü kültür” ve günümüz teknolojisini
oluşturan elektronik ürünlerinin işlevini yazı ve metinden çıkarak konuşma
diline döndüğü için de “ikincil sözlü kültür” olarak belirlemektedir. (Ong;2003: 23-24) Ong’a göre, “yazı fazlasıyla içselleştirilmiştir fakat teknolojik olarak
görülememektedir, yazı, matbaa ve bilgisayar birer teknolojik üründür. Bunun
yanında Ong, konuşma işlevini doğal, yazıyı ise yapay bir işlev” olarak kabul
etmektedir. (Ong; 2003: 101) Bilgisayar ve internet elektronik teknoloji olarak kitle iletişiminde televizyonun yerini almaktadır. Bilgisayarın sanal dünyası, televizyon, radyo, telefon, kitap, gazete vb. öğeleri kapsamıştır. Böylece yazma, konuşma, dinleme, okuma, haberleşme gibi olanaklar internetin tekelinde toplanmaktadır. Bu teknolojik imkân sayesinde internet tek başına kitleleri yönlendirebilmektedir. İnternet ortamına, her yerde kolaylıkla ulaşılabilmesi onu daha da güçlendirerek yeni yüzyılın
medyası olmasına olanak sağlamıştır. İnternet nedeniyle, insanlar artık farklı
iletişim araçlarına gereksinim duymamaktadır.
Bu yeni medyanın ortaya çıkışı ile eski – yeni iletişim kültürü, teknoloji
tarafından yeniden yorumlanarak hizmete sunulmaktadır. Bu durum aynı
zamanda ticari bir kaygı da taşımaktadır. İnternet siteleri, ziyaretçi sayısının
çokluğuyla doğru orantılı olarak reklam almakta, böylelikle ticari egemenlik sanal ortamda da var olmaktadır. Konu bağlamında Herbert J. Gans, Popüler
Kültür ve Yüksek Kültür adlı kitabında, interneti “yeni medya” olarak tanımlamakta ve bu medyanın ortaya çıkışını yeni bir ticari egemenlik savaşı olarak kabul etmektedir. (Gans; 2005: 39) İnsanların yaşamış olduğu her yerde dil ve o dilin etrafında oluşturulmuş bir kültür vardır. Bir toplumun çoğunluğu, okuma – yazma bilsin ya da bilmesin konuşarak toplum içindeki varlığını korumaktadır. Toplumun sahip olduğu dil; sesin kullanımı, el- kol, jest, mimik, göz vb. unsurlarla desteklenmektedir.
Hatta bu durum toplumların karakterini ve statüsünü belirleyici bir özelliğe desahip olmaktadır. İngiliz, Rus, Fransız,Türk, İtalyan vb. tüm toplumların sahip olduğu dil ve beden iletişimleri onlara belirleyicilik ya da özgünlük kazandırmaktadır. İnternetin sunmuş olduğu elektronik ortam, toplumu var eden tüm unsurları en çok da dili etkisi altına almıştır. Dil bir kültürün zihniyetidir. Karşılıklı iletişimde sözün insanlarda bırakmış olduğu
ruh halini internet, topluma sanal olarak sunmaktadır. Başsağlığı dilemek,
doğumu müjdelemek, evlilik için davette bulunmak, hasta ziyaretlerinde bulunmak, bayram tebrikleri gibi toplumsal konular sözlü kültürün canlı olarak yaşatıldığıortamlardır ve toplumun sözlü kültür belleğidir. Sözün kapsamış olduğu bu düşünceler elektronik ortamda işlenmektedir. Ong’un tanımıyla “ikincil sözlü kültür” (Ong:2003: 15) internette e- kart olmaktadır. E- kartlar, anneler ve babalar günü, aşk- sevgi (evlenme teklifleri için hazırlanmış olarak), doğum günleri, dini bayramlar (kandiller, Kurban ya da Ramazan
Bayramı, vb. için kutlama), dostluk, yeni yıl, özür dileme, özel günler ve kutlama (nikâh davetiyesi- tebrik), geçmiş olsun, kadınlar günü, vb. gibi kategorilerde geniş bir çeşit yelpazesine sahiptir. Bu çeşitlilik onu kitle kültürünün bir parçası, bir yansıması haline getirmektedir.
Çünkü e- kartlar tasarlanmış kategoriler haline getirilmiştir ve çok sayıda
insana hitap etmektedir. Bu durum e- kartları popülerleştirmektedir.
İrfan Erdoğan, “Popüler Kültürde Gasp ve Popülerin Gayri Meşruluğu”
adlı makalesinde, konuya şöyle bir yorum getirmektedir:

İletme (=üretim) ucundaki az sayıdaki kimselerden alım (= tüketim) ucundaki
geniş kitlelere doğru tek yollu bir iletişimi destekler. Bir toplumda bir kez
bu sembolik iletişim kuruldu mu, karşı gelinemez bir şekilde yayılır ve acımasızca popüler kültürü yerde sürer atar. Aynı zamanda, kitle kültürü kendine uygun, kendi tarafından yaratılan ve koşullanan bir kültürü iletir. (Erdoğan; 2001: 84) A. Esat Bozyiğit, “Ankara’da Düğün Okuntusundan Davetiye’ye” adlı makalesinde Anadolu’da düğünün yeri ve zamanı hakkında bilgi vermek amaçlı olarak okuntu çıkartıldığını, bu görevi de yörelere göre kadın veya erkeğin üstlendiğinden söz etmektedir. Bozyiğit, okuyucunun davetlileri ziyaret ederek, helva, pide vb. hediyeler verdiğini ve ziyaret için gittikleri evlerden de üzüm, şeker, çay gibi hediyeler alındığından
söz etmektedir. (Bozyiğit;1997: 168–169) Anadolu yaşam tarzı içinde sahip olunan kültür, toplumun anımsama kodlarının bir birikimidir, popüler değildir. Yani günlük, haftalık, aylık ani değişimler yaşanmamaktadır. Okuntu kültüründen davetiyeye sonrasında da teknolojiye bağlı olarak e- kartlara geçiş ve e- kartların internet üzerindeki paylaşımı popüler kültürdür. Popüler kültür, internetin kontrolü altında tutulmaktadır.
Türk nişan ve düğün kültürü ve uygulama içerisinde yer alan pratikler, e- kartlarda batı tarzı “davet” anlayışıyla “kullanıcıya” sunulmaktadır.
Yukarıda söz edilen bu davetlere En güzel E-kartlar,Aşk E-kart,Ekart,Aşk Sevgi E-kartları,Bayram,Kandil,Doğumgünü,Ekartları (F:1) adlı sitede rastlanabilmektedir. Tespit edilen bu örnekler içerisinde “düğün davetiyesi” ve “düğün tebriği” kendisine ikincil sözlü kültür ortamında yer bulmuştur. Haber, Siyaset, Ekonomi, Eğlence, Magazin Portalı - netbul.com (F:2) adresi de konu bağlamında diğer bir örnektir. Seçilmiş olan e-kartta düğünün (evlilik/sünnet) veya nişanın, yeri, saati, gönderenlerin kimliklerini belirtmek için alanlar oluşturulmuştur.
www.netbul.com’da belirlenen alanlar içerisine çeşitli notlar, posta pulları ya da müzik eklenebilmektedir. Bu e-kartlar, ikincil sözlü kültürün, sanal ortamdaki kullanımı olmaktadır.

Kaynak ve Devamı