Insanları yönetmek 2 | Köpekler insanları okuyormuş! | Bir baskadır bnm memleketimin insanları... | Bunlar mucizenin insanları | Cumhuriyet yürüyüşleri ve dış ülke insanları |

Türkiye'de dalyan balıkçılığının geleneksel yöntemlerle yapıldığı son alanlardan biri: Yumurtalık lagünleri...




Adana, Yumurtalık lagünlerinde denizin içinde kilometrelerce uzanan sazdan bir duvar vardır... Bir uçtan diğerine, uzunluğu altı kilometreyi bulan dalyanın balıkçıları bu sazdan dünyayı kurabilmek için üç ay boyunca çalışır. Sonra sıra dalyanların konuklarını karşılamaya gelir...

Yumurtalık dalyanlarına kimi zaman levrek, kimi zaman da çipura ve kefal hayat verir.

Dalyanların yapımı için, Ceyhan ve Kozan'dan getirilen sazlar kullanılıyor.

Kesilen sazlar kalınlıklarına göre domates, fasulye sırığı veya hasırlık için ayrılıyor ve artanların içinde daha kalın ve sert olanlar dalyanlarda kullanılmak üzere kamyonlara yükleniyor. Yumurtalık'ın Deveciuşağı köyüne taşınan tonlarca saz, uygun boylarda kesilip tek tek örülerek dalyanın kafeslerini oluşturacak.

Dalyancıların sazdan dünyası...

Şubat ayında Yumurtalık lagünlerinin çevresindeki köylerde kamalar bilenmeye başlar. Çoğu, balıkçılıktan başka geçim kaynağı olmayan köylüler için saz kesimi zamanıdır... Kesilen tonlarca saz, Yumurtalık'ın Deveciuşağı köyüne getirilir. İlkbaharın ilk günlerinde sazların gelmesiyle birlikte çoğu evinden ve ailesinden ayrılan balıkçılar kıyıda hummalı bir çalışmaya girişir; 6 kilometre uzunluğunda sazdan bir duvarı örmek yaklaşık iki aylarını alır. Ardından dalyanların duvarını oluşturan ve "sedir" adı verilen kafesler kayıklarla lagünün denizle birleştiği yere getirilir. İkbaharın son günlerinde başlayan lagünün ağzını kapatan yerleştirme işlemi ise bir ay sürer. Saz uçlarının kesilmesinden sedir örülmesi ve hattın çekilmesine kadar üç ay süren bu zorlu uğraşta 60 kişi çalışır.

Temmuzdan ekim ayında başlayan balık mevsimine kadar dalyanda hapsolan balıklar ağlarla yakalanır. Dalyancılar için asıl ödül ise ekim–ocak arasındaki balık akınında, kuzuluklara (kafesin duvarında oluşturulan küçük cepler) yakalanan tonlarca balıktır.

Yumurtalık lagünleri, Türkiye'de dalyan balıkçılığının geleneksel yöntemlerle yapıldığı son alanlardan biri. Balıkçılar iki yıl öncesine kadar bir sezonda 120 ton balık alırken son birkaç yıldır 30–40 ton arası balık alabildiklerini anlatıyor. Dalyancı Kazım Köseli, bu azalmayı kanallar yoluyla tarlalardan denize akan tarım ilaçlarına ve sanayinin plansız gelişmesine bağlıyor. Balık mevsimi bitince, şubat ayında kilometrelerce uzunluktaki hat sökülüyor ve dalyancılığa bir sonraki döneme kadar ara veriliyor. Sonrası... iki ay da olsa yeter; eve, aileye ve karaya duyulan özlemin giderilmesi için.

Yazı: Serkan Yılmaz