Internetteki gezintileri Thomas'yı farklı kadınların sanal dünyalarına götürür: Bir-Kalp-Yakala'dan tanıdığı hayat dolu Melodie'yi yatak odasında, aşık olduğu tıbbi hayat kadını mutsuz Eva'yı önce işte, daha sonra evinde ziyaret eder. Sanal partneri Clara onu nereye götürürse gider; bazen yerçekimsiz bir deney ortamına, bazen bir kumarhaneye. Israrcı annesi Natalie'nin rengârenk dairesine ise hiç gitmek istemez. Film yönetmenin dediği gibi, "aşırı iletişim halindeki toplumda insan temasının yitimi" üzerinedir (Renders, 2002).
Fakat henüz en ilginç kısmı duymadınız: Filmde Thomas'yı görmeyiz. Evini bile görmeyiz. Tüm gördügümüz Thomas'nın bilgisayar ekranındaki görüntülerdir. Renders'ın kamerası bu ekrandır. Internetin sanal mekanı aynı zamanda film mekanıdır. Thomas'nın ekranının dışında kalan*lar, Rajchman' ın ilk sanal evidir (gelişmiş maki-nalarla donatılmış bir ev), bilgisayar ekranının içinde ise ikinci sanal ev yer alır. Film bil*gisayarıyla bütünleşmiş Thomas'nın Internetbağımlısı yaşamını anlatır. Filme ilginç bir katmanlaşma hakimdir: Önde biz, izleyiciler ve kamera ya da sinema ekranı ve varken yok olan Thomas vardır. Ardında bilgisayar ekranı ve onun gerisinde de dış dünya yer alır. Bilgisayarına psikolojik olarak bağımlı olan Thomas'nın algısı çerçevenin içindeki mekanla sınırlıdır. Kamera Thomas'nın gözüdür. Bu öznel bakış açısı yüzünden kendimizi Thomas'nın kafasının içinde bulur, tereddütlü sesini kendi kulaklarımızdan duyar gibi, sanal dünyasını kendi gözlerimizden görür gibi oluruz. İzleyici adeta Thomas'ya dönüşür. Film insan, bilgisayar ve mekanın ilişkisi, sanal evler arasındaki sınır, aracılı iletişim, sosyal yabancılaşma ve sevgi gereksinimi üzerine sorular sorar. Gittikçe teknolojinin aracılığına muhtaç olan beden ve hayatlarımızı sorgular.

» Nüve Forum » akademik » Mimarlık Fakültesi » Mimarlık Bölümü » Tasarım Stüdyosu »

Thomas'nın "Sanal Evi"
Rajchman' ın kavramını açmak için Thomas'nın sanal evlerinin çeşitli özelliklerine bir göz atalım. Thomas'nın ilk sanal evi maddeselken, ikincisi maddesizdir. İlk ev derinliğe sahip olup ikinci düzlenmiş, iki boyutlu olmuştur. Zaman ve mekan ilkinde sürekli, ikincide kesintilidir. Donanımlı ev durağan, diğeri hareketlidir. İlk sanal evin birbirlerine taban tabana zıt olmadıklarını da belirtmekte fayda var. En azından iki evin de öznesi Thomas'dır. İkisi de ona aittir. Ayrıca iki ev de bilgisayar teknolojisine bağımlıdır. İkisi de çerçevelenip sınırlanmış mekanlardır, içedönüktür.
Birinci sanal ev maddeselken ikincide hem mekan hem de beden maddesizdir. "Çok eski zamanlardan beri sosyal etkileşimin kalbinde yer alan yapılar, fiziksel 'urb'ler, şehrin inşa edildiği taş blokları, yerlerini sanal komünitenin yapı taşları olan dijital data bitlerine bırakıyorlar," (Pearce, 1995). Lineer perspektif bedeni mekandan ayırdı. Bu ayrım fiziksel olmayan bir mekanda bedensiz bir var olma biçiminin gerçekleştiği internet ortamında had safhaya ulaştı. (Kişi içinde olmadığı bir mekanın öznesi ola*bilir mi?) Değişen, özne (Thomas) ile nesnenin (imgeler) internetin akışkan ortamındaki ilişkisidir. Değişen buradanın ve şimdinin deneyimidir. "Değişen... öznenin veya temsilin geleneksel izleyicisinin yeri ve konumudur. Çağdaş sanal mekan ile modernist mekan arasında, bilgisayar programının kendinden üreten yapısı ve programın izleyicinin varlığına karşı körlüğü tarafından oluşturulmuş bir 'aporia' yer alır," (Vidler, 2000). Thomas, bedensiz bir izleyicidir, bilgisayarındaki sanal evin ya da dairesinin dışındaki dünyanın parçası değildir. Sinema ekranında bile Thomas yoktur. O bedeni olmayan bir sestir. Ama vardır da! Bu yeni bir varlıktır; yeni bir zamansal ve mekansal varoluş biçimidir.
Thomas neden onca kişinin arasından Eva'yı seçti? Madam Zoe'nin sitesinde kadın imgeleri arasında dolaşmaya başlar. Reddettiği kadın iki boyutlu kağıttan bir bebek gibi kendi çevresinde dönüp, başka bir kadına dönüşür. (Şekil 2) Gerçek göründükleri halde içinde bulundukları mekan gibi iki boyutlu ve sanaldırlar, "analojik fiziksel gelişim dijital bilgi sürecine dönüştürülür. Nitekim yalnız "aklı", derinliği olmayan yüzeysel canlılar "artan bu ifadeyi hatasız bir şekilde" gözler önüne serer." (Sobchack, 1997). Eva belki de ağladığı için imgeden ötedir. Thomas'nın ikinci sanal evi üç boyutlu evinden farklı olarak düzlenmiş bir mekandır. Her şey ekranın düzlemine yansıtılmış ve aynılaşmış, derinliğini kaybetmiştir. Deneyimlenen yüzeydir, derinliksiz mekandır. "Madde olarak yaşanılabilir bir mekanda olası bedensel hareketlerin yapısı olarak "derinliğin" geleneksel algısı çeşitli "simüle edilmiş" mekanlara mevcut gerçek, kinetik tepkilerimiz ve bu mekanların maddesiz yaşamı yüzünden tehdit altındadır." (Sobchack, 1997). Düzlenmişlik hissi mekanın bilgisayar ekranına paralel bir arka plan şeklinde tasarlandığı ticari sitelerde daha da fazladır. (Şekil 3) Farklı görüntü, yazı ve ses katmanları hem mekan içinde, hem de mekanın içindeki (üzerindeki?) insan ilişkilerinde bir derinliksizlik yaratarak bu iki boyutlu mekanın üzerine yapıştırılmıştır (Şekil 4).[1] İvmelenmeyle burada ve orada kaybolur; artık yalnız yakın ve uzağın, şimdi ve geleceğin, gerçek olan ve olmayanın akıl karışıklığı, tarihin, öykülerin ve iletişim teknolojilerinin halüsinatif ütopyasının karışımı vardır," (Virilio, 1995).