Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > Mimarlık Fakültesi > Mimarlık Bölümü > Mimarlık ve Tasarım Tarihi > Kıbrıs'taki Vuni Sarayı'nın mimari kökeni üzerine yeni gözlemler

Mimarlık ve Tasarım Tarihi hakkinda Kıbrıs'taki Vuni Sarayı'nın mimari kökeni üzerine yeni gözlemler ile ilgili bilgiler


[coverattach=1]Özet; Hem yönetici aileye hem de halka hizmet veren hükümdar yapıları, içinde yaşayan kişilerin devletin ve yöne¬timin gücünü mimarileriyle dışarıya yansıtırlar. Boyutlarıyla yerleşim içinde belirgin olan hükümdar yapıla¬rından Vuni Sarayı,

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 18.10.09, 20:35
Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2006
İletiler: 21.463
Blog Başlıkları: 13
CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!
Standart Kıbrıs'taki Vuni Sarayı'nın mimari kökeni üzerine yeni gözlemler

[coverattach=1]Özet; Hem yönetici aileye hem de halka hizmet veren hükümdar yapıları, içinde yaşayan kişilerin devletin ve yöne¬timin gücünü mimarileriyle dışarıya yansıtırlar. Boyutlarıyla yerleşim içinde belirgin olan hükümdar yapıla¬rından Vuni Sarayı, Kıbrıs'ta Antik Çağ 'da inşa edilen dört saraydan biri olması açısından önemlidir. Bu¬lunduğu coğrafyaya bağlı olarak tarih boyunca birçok farklı kültürün uğrak yeri olan Kıbrıs'taki bu sarayın hangi etkileşimlerle oluştuğunu saptamak amacıyla çevre bölgelerde inşa edilen benzer yapılar saptanmıştır. İncelenen bu yapılarla Vuni Sarayı arasında yapılan karşılaştıma sonucu benzerlikler ve farklılıklar belir¬lenmiştir. Ortaya çıkan ortaklıkların bir kısmı çağdaş kültürel etkileşimlerle, bir kısmı da yüzyıllara dayanan kullanım alışkanlığı olarak açıklanabilir.

The new research on architectural roots of Vouni Palace in Cyprus
Abstract; Palace architecture has the ability to reflect the power and the authority of the ruler with their architecture while serving both the ruling family and the community at the same time. Vouni is one of the four main palacial constructions of ancient period in Cyprus. Similar constructions around the region have also been identified in order to understand the influences of different cultures on the construction of this palace considering the fact that Cyprus was at the crossroads of different cultures due to its strategic location. As a result of the comparison of these constructions with Vouni Palace, their differences and similarities have been identified. Accordingly, Vouni Palace carries the same plan outline of having a group of rooms around the courtyard that is useful for the seasonal circumstances which appears in the early palace examples as well. However, Egyptian, Greece, Persian and Ionian influences are seen on the details of the palace ornaments, coins and statues. In addition to this, the bath section in the Vouni Palace is actually an important example of being the most developed one among the baths in the same period. As a result of the analysis done regarding the palace, distinctive similarities could be explained partly by the contemporary interaction of the cultures and partly by the usage habits which has been present over centuries.

Zehra ÖNGÜL*, Turgut SANER
İTÜ Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, 34437, Taşkışla, Taksim, İstanbul
Eklenmiş Resim
Dosya tipi: gif vouni2.gif (27,9 KB (Kilobyte), 22x kez indirilmiştir)
__________________
NEVART AKADEMİ
www.nevart.net
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Disleksi Eğitimi
Okuma Güçlüğü
Alıntı ile Cevapla
  #2  
Alt 18.10.09, 20:36
Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2006
İletiler: 21.463
Blog Başlıkları: 13
CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!
Standart Kıbrıs'taki Vuni Sarayı'nın mimari kökeni üzerine yeni gözlemler

Giriş
İ.Ö. 500 yıllarına tarihlenen Vuni Sarayı, Kıb¬rıs'ın kuzeybatısında, Antik Soli şehrinin yakın¬larında, bu kentin Pers yönetimi tarafından dene¬tim altında tutulması amacıyla inşa edilmiştir. Yapı denizden 267 m. yükseklikte, etrafı surlarla çevrili bir tepe üzerindedir. Güneydoğu ve ku¬zeybatıdan ulaşılan yerleşim üç ana bölümden oluşmaktadır. Tepenin en yüksek noktasında Athena Tapınağı, bu yapının hemen altındaki düzlemde saray ile diğer tapınaklar, daha aşağıda ise yerleşimi oluşturan konutlar bulunmaktadır.

Vuni Sarayı'nda yapılan kazılar sonucunda top¬lam dört inşaat evresi saptanmıştır. İlk inşaat Pers egemenliği altında, yaklaşık İ.Ö. 500 yılında ger¬çekleşmiştir. Sarayın mimari çekirdeği bu 'ana evre'de şekillenmiştir. Yine Pers yönetimi içinde, İ.Ö. 500-450 yıllarında bazı değişiklikler söz ko¬nusudur. İ.Ö. 450/440 yıllarında ise yapı Yunan yönetimine geçmiş ve köklü bir mimari değişime uğramıştır. İ.Ö. 450/440-380 yılları arasında Yu¬nan denetiminde yapılan inşaatlar dördüncü ve son evreyi belirlemiş, saray İ.Ö. 380 yılında da yanmış ve terkedilmiştir. Vuni Sarayı'nın mimari karakterinin esas alınacağı bu çalışma çevre kül¬türlerde inşa edilen benzer yapılar arasındaki kar¬şılaştırmayla tamamlanmaktadır.

Araştırma tarihi
Doğu Akdeniz'in bu önemli yapısı 1927-1931 yıl¬ları arasında İsveçli araştırmacılar tarafından ka¬zılmış, sonuçlar 1937 yılında yayınlanmıştır (Gjerstad, Lindros, Sjöqvist, Westholm, 1937). Yayında, öncelikli olarak sarayın mimari kökeni üzerinde durulmuş, yapı daha çok Yunan mimar¬lığı ile ilişkilendirilmiştir; buna bazı Doğulu mi¬mari unsurların da katıldığı düşünülmektedir. Merkezdeki büyük avlu ve onun çevresinde ko¬numlandırılmış odaları, yan girişi ve resmi kabul odası Babil mimarisinin, avluda kullanılan Hathor sütun başlığı ise Mısır mimarisinin etkileri olarak yorumlanmaktadır (Müller, 1932). Kazıdan sonra saray alanında herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Genellikle konut ve saray mimarlığını konu alan çalışmalarda zaman zaman Vuni Sarayı'na da de¬ğinilmekte, sarayın çevre kültürlere bağlanabilen tasarım özellikleri araştırmacıların tartışma nokta¬larını oluşturmaktadır. Saray bugün arkeolojik bir sit alanıdır, kalıntı durumu mimarinin bütününe ilişkin fikir vermekten uzaktır. Kerpiçten inşa edi¬len üst kısımlar tamamen kaybolmuş; kısmen inşa edilmiş, kısmen kayaya oyulmuş duvarlar ve orthostat sıralarından bazıları korunmuştur.
__________________
NEVART AKADEMİ
www.nevart.net
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Disleksi Eğitimi
Okuma Güçlüğü
Alıntı ile Cevapla
  #3  
Alt 18.10.09, 20:37
Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2006
İletiler: 21.463
Blog Başlıkları: 13
CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!
Standart Kıbrıs'taki Vuni Sarayı'nın mimari kökeni üzerine yeni gözlemler

Vuni Sarayı'nın mimari özellikleri
Vurgulanmış kütlesi ve görünüşüyle içinde bu¬lunduğu binadan ayrılan kapı yapısı sarayın gi¬riş yönünü belirler. Orta ve iki yan bölümden oluşan, içiçe geçen odalar grubundan oluşur. Kuzeydoğuda bulunan ana avlu ve çevre odala¬rına kapı yapısı genişliğince uzanan 7 basamak¬la inilir. Üç yönde sütunlarla çevrelenmiş olan peristilli avlu yine aynı yönlerde gelişen mekân¬lardan oluşur. Ana oda, özel mekânlar ve ha¬mam gibi fonksiyonların bulunduğu odalar av¬luya açılır. Sarayın mutfak, oturma, yıkanma ve depo mekânlarından oluşan kuzey bölümü de küçük bir iç avlu etrafında gelişir. Mutfak ola¬rak hizmet veren ve kot farkıyla tanımlanan do¬ğu bölümü batı bölümü ile benzer bir plan şe¬ması sergiler. Vuni Sarayı bu ilk biçimini Pers döneminin I. yapım evresinde kazanmıştır. Do¬ğu (mutfak) bölümü avlusu bir duvarla iki bö¬lüme ayrılır. Hamam bölümü duvarına birleşik olarak güneydoğuya inşa edilen depo odalarıyla doğu avlusu ve çevre odaları oluşmaya başlar. Sarayın Yunan yönetimi altına girmesiyle peristilli avlunun kuzey yönüne yeni bir giriş bölümü inşa edilir. Pers döneminin kapı yapısı ise yapılan eklemelerle resmi kabullerin gerçek¬leştiği bir yapıya dönüştürülür. Peristilli avluda¬ki ana oda da bir duvarla iki ayrı mekâna bölü¬nür. Kuzey bölümü avlusu kısmen kapatılır. Doğu avlusu, yani mutfak bölümüne bu dönem¬de bir kat eklenir. Yeni inşa edilen odalara ula¬şımı sağlayan merdiven aynı bölümdeki avlu içine yerleştirilir. Doğu avlusu, çevresine ekle¬nen yeni mekânlarla daha tanımlı hale gelir. Yunan dönemi II. yapım evresinde aynı bölüme güneybatı yönünde iki yeni mekân katılır.
__________________
NEVART AKADEMİ
www.nevart.net
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Disleksi Eğitimi
Okuma Güçlüğü
Alıntı ile Cevapla
  #4  
Alt 18.10.09, 20:38
Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2006
İletiler: 21.463
Blog Başlıkları: 13
CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!
Standart Kıbrıs'taki Vuni Sarayı'nın mimari kökeni üzerine yeni gözlemler

Vuni Sarayı mimarlığının Yakın Doğu
saraylarıyla karşılaştırılması
Adada Antik Çağ'da inşa edilen ve kalıntıları bugüne ulaşan dört saraydan biri olan Vuni Sa¬rayı'nın mimarisinin, hangi kültürel mimari et¬kileşimler sonucunda biçimlendiğini belirlemek için İ.Ö. 20.-4. yüzyıllar arasında Doğu Akde¬niz, Mezopotamya ve İran'da inşa edilen aynı nitelikteki yapıları incelemek gerekir. Bu bölge¬lerdeki saray planlarının temel mimari şema ola¬rak avlu etrafında konumlanan odalar grubun¬dan oluştuğu saptanabilmektedir. Öncelikle böl¬genin iklimsel şartlarını esas alan bu planlama¬nın işlevsel olması, bunun bazı değişikliklerle saray yapılarında yüzyıllar boyunca kullanılma¬sını sağlamıştır. Genel olarak giriş, törensel içe¬riğe sahip ana mekân, özel mekânlar, servis ve depo bölümlerinden oluşan bu yapılar arasında¬ki diğer bir ortak yön ise düzgün geometrinin, mutlak simetrinin eksikliğidir.

Vuni Sarayı'nda kalın duvarlarıyla diğer bölüm¬lerden daha yüksek tasarlandığı anlaşılan kapı yapısı, kazı heyeti başkanı olan E. Gjerstad'ın 'megaron' olarak belirttiği görüşün (Gjerstad, 1932) aksine, plan ve oran açısından Persepolis'teki Darius I ve Kserkses saraylarına geçiş sağlayan kapı yapısıyla yakınlık göster¬mektedir. Persepolis kapı yapısının yaklaşık ay¬nı tarihlerde inşa edilmiş olması, bu tasarımın Pers yönetimi bağlamında Vuni Sarayı'nda da ortaya çıkmasını açıklamaktadır.

Vuni Sarayı'nda Pers dönemi 1. yapım evresin¬de inşa edilen kapı yapısı ile peristilli avlu ara¬sındaki 20m genişliğindeki anıtsal merdiven de yön ve boyut olarak Zincirli'deki J ve K saray merdiveniyle benzerdir. Anadolu-Suriye sınırı yakınlarında konumlanan bu yapı ile Vuni Sara-yı'nda yedi basamaktan oluşan merdiven ara¬sında neredeyse bire bir olan bu mimari ortaklık dikkat çekicidir.

Vuni Sarayı'nın ana evresinde inşa edilen peristilli avlu örneğiyle, incelenen yapılar ara¬sında yalnızca üç sarayda karşılaşılmıştır. Bun¬lar, Girit'te Knossos'taki küçük saray ile Phaistos Sarayı ve Anadolu'da Beycesultan Sa-rayı'dır. Ancak Girit ve Anadolu'da görülen bu örneklerle Vuni Sarayı arasında yaklaşık olarak 1300 yıllık bir zaman dilimi vardır. Dolayısıyla bu dönemdeki yapılarla Vuni Sarayı arasında doğrudan ilişki aramak yerine bunu kullanım alışkanlığına bağlı bir süreklilik olarak görmek doğru olacaktır. Bu durumda Nielsen'in de be¬lirttiği gibi Vuni Sarayı'nda görülen sütunlu av¬lu yani peristil, Yunan çağları içinde doğu Ak¬deniz'deki ilk örnek olma özelliğini taşımakta¬dır (Nielsen, 1994).

Sarayda hükümdar tarafından resmi kabuller için, şölen ve taht odası olarak kullanılan ana oda en önemli temsili mekândır. Ele alınan sa¬raylarda genellikle Vuni Sarayı'ndaki durumun aksine belirgin bir kapı yapısıyla karşılaşılma¬maktadır. Ancak yine de giriş-avlu ve ana oda bağlantısının özel olarak kurgulandığı görül¬mektedir. Vuni Sarayı'nda Pers dönemi I. yapım evresinde kapı yapısı-avlu-ana oda olarak geli¬şen bu şema Knossos'taki küçük saray, Boğaz¬köy, Arslan Taş ve Susa saraylarıyla yakın ben¬zerlik gösterir. Ancak bu yapılarda bağımsız ni¬telikte bir kapı yapısı yerine tek mekândan olu¬şan bir giriş birimi bulunur.

Hükümdar yapılarında kral ve ailesine ait özel mekânlar Vuni Sarayı'nda avlu etrafında ko-numlanmıştır. Girit'te Phaistos, Mallia, Tell Açana Niqme-pa ve Mari saraylarında aynı fonksiyonlara hizmet veren mekanlar zemin kat¬ta ve avlu etrafında konumlanarak Vuni Sarayı ile aynı plan şemasını yansıtmaktadır.

Saraydaki hizmet mekânları mutfak, yıkanma mekanları, depolar ve hamam bölümünden olu¬şur. İncelenen yapılarda mutfak ve yıkanma mekânları hakkında pek fazla bilgi bulunma¬maktadır. Vuni Sarayı'ndaki mutfak, avlu etra¬fında gelişen odalar grubundan oluşan planıyla Girit'teki Mallia Sarayı mutfağını hatırlatmak¬tadır.

Saray yaşayanlarının ihtiyaçları yanında devlet çalışanları için de gerekli olan malzemeleri ba¬rındıran depo odaları, saraylarda geniş bir alan kaplamaktadır (Wright, 1985). Depo bölümleri genellikle düzgün olarak tasarlanmış birbirine paralel dar uzun odalardan oluşur. Yönetici ko¬nutuna bir 'odalar grubu' niteliğiyle bağlanan bu mekânlar 'saray ekonomisi'nin de bir göster¬gesi olarak kabul edilir (Naumann, 1998). Knossos, Mallia, Phaistos, Mari, Boğazköy sa¬raylarıyla, Ramasseum, Medinet Habu ve Marduk tapınaklarında geniş bir alan kaplayan depo bölümü, genel olarak bir koridorun veya avlunun etrafına yerleştirilir. Her iki plan tipinin uygulandığı Vuni Sarayı bu yapılarla mimari ortaklık gösterir. Vuni Sarayı'nın batı bölümün¬deki 1:1 oranına sahip depo mekanları, İ.Ö. 17.-ll.yy.'lara tarihlenen Filistin'deki Tell Kheleief yapısındaki oranları tekrarlamaktadır (Wright, 1985). Sarayın doğu avlusu etrafında bulunan 1:3 oranındaki mekanlar da Tel-el-Amarna, Su¬sa, Mallia, Boğazköy, Marduk Tapınak yapıla¬rındaki depo odalarıyla yaklaşık aynı oranlara sahiptir.

Temizlik amacına hizmet veren hamam bölümü de Vuni Sarayı'ndaki önemli bölümler arasın¬dadır. İncelenen saraylarda benzer işleve hizmet veren bölümler çoğu durumda tek bir mekândan ibarettir. Döşemesi taşla kaplanmış olan bu me¬kânlarda suyun akışını sağlayan bir drenaj sis¬temi geliştirilmiştir. İ.Ö. 9-8. yüzyıllarda Zincir-li'deki G, J ve K saraylarındaki bu örneklerde olasılıkla soğuk su kullanılmıştır (Naumann, 1998). İ.Ö. 5. yy.'a tarihlenen Yunanistan'daki Olympia hamamı ise göreceli olarak batıda bili¬nen en erken örnekler arasındadır. Olympia'daki bu hamam gelecekteki Roma hamamlarının kö¬kenini oluşturan ana elemanları içerir (Yegül, 1992) ve yüzme havuzu, dairesel planlı bir laconicum ve yıkanma bölümlerinin bulunduğu üç ayrı yapıdan oluşur. Olympia hamamı ile çağdaş olan Vuni Sarayı'nın hamam bölümü ise bu örneklerden daha gelişmiştir. Örneğin Olympia hamamının yıkanma bölümünde suyu ısıtan herhangi bir sistem bulunmamaktadır. Oysa Vuni Sarayı'nda su metal bir kapta, caldarium duvarındaki boşluk içinde ısıtılmak¬tadır. Ayrıca caldarium mekânının doğu köşe¬sinde ateş odasına açılan kanal aracılığıyla bu mekândaki sıcak hava caldarium mekanını ısıt¬maktadır. Bunun yanında sudatorium'a, caldarium'un doğu köşesindeki ahşap merdiven¬le çıkılmaktadır (Gjerstad, Lindros, Sjöqvist, Westholm, 1937). Özetle, Vuni örneğinde ha¬mamın tüm işlevleri aynı bölüm içinde çözül¬müştür. Bu özelliğiyle, Vuni hamamının, İ.Ö. 2.yy.'da hypocaust sisteminin gelişmesiyle caldarium, frigidarium ve sudatorium bölümle¬rinden oluşan Roma hamamlarının ilk tam do¬nanımlı örneği olduğu söylenebilir. İtalya'da inşa edilen bu tip hamamlar ise İ.Ö. 3.yy.'a ta-rihlenmektedir (Nielsen, 1990). Vuni Sara-yı'ndaki hamamın ana mekânlarının Pers haki¬miyeti altında inşa edilmesi ve Yunanlıların bu¬nu inşa edilmiş bir şekilde bulması, Yunan ve Roma kökenli olarak bilinen hamamların erken örneklerinin doğu kültürlerinde ortaya çıktığını göstermesi açısından önem taşımaktadır.

Saray kazısında bulunan bezemeli iki mimari öğe, sarayın mimarlığında etkin olan gelenekler üzerine önemli bilgi sağlamaktadır. Bunlardan biri, Mısır kökenli Hathor tipi sütun başlığı, di¬ğeri ise kanatlı güneş diski motifi taşıyan bir korniş parçasıdır. Avluda bulunan Hathor sütun başlığı sert kireç taşından yapılmıştır. Bu başlık, Mısır'da geliştirilen Hathor başlığının Kıbrıs'a özgü bir yorumu olarak görülmektedir. Başlığa kabartma olarak işlenmiş kadın figürünün oval bir yüzü ve gülümseyen bir ağzı bulunmaktadır. Yanakları geniş, gözleri elips biçiminde ve dal¬galı saçları ortadan ayrılmıştır. Kulaklarının ucuna dairesel bir çiçek motifi işlenmiştir. Işın¬sal çizgilerden oluşan bir tacı vardır. Başın üze¬rindeki küçük tapınak ve onun merkezinde bu¬lunan kapının içinde görülen uraeus Mısır kö¬kenli güç simgesidir. Aynı figür Mısır örnekle¬rinde kobra yılanı olarak da görülmektedir (Gjerstad, Lindros, Sjöqvist, Westholm, 1937).

Hathor tipi sütun başlıklarına Kıbrıs' ın Amathus ve Kition şehirlerinde de rastlanmıştır (Hermary, 1985, 657-699). Mısır'da İ.Ö. 16.yy'da 18. hane¬danlık döneminden önce görülen, ancak daha sonra kullanılmayan, saçın uçlarına doğru kıvrı¬larak yuvarlak çizgilerle sonlanması Kıbrıs sana¬tına özgü bir yorumdur. Yine Kıbrıs sanatında tanrıçanın inek kulakları, yerini bir çift insan ku¬lağına bırakmıştır. Başın üzerinde yer alan ışınsal bantlar da Yunan heykel sanatından örnek alın¬mış, dolayısıyla Mısır tipi Hathor'un ana özellik¬leri yorumlanarak değiştirilmiştir (La Branche, 1966). Kıbrıs'ta karşılaşılan Hathor örnekleri Mı¬sır ve Yunan sanatlarının birleşiminden doğmuş¬tur. Bu özellikleriyle Vuni Sarayı'ndaki başlık da, Mısır ve Yunan sanatlarının buluştuğu Kıbrıs mimarisine ait özel bir yapı elemanıdır ve sarayın mimari üslubuna ilişkin en önemli dayanaklardan birini oluşturmaktadır.

Saraydaki diğer bezemeli öğe olan kanatlı güneş diski Hathor sütun başlığı gibi ana avluda bu¬lunmuştur. 17 cm genişliğinde kireç taşına oyul¬muş bu motife Mısır mimarlığında, İ.Ö. 3100 yılında ilk hanedanlıktan itibaren karşılaşılmak¬tadır (Badawy, 1965). Kanatlı güneş diski, şahin ve güneş simgeleriyle firavunun gücünü temsil etmektedir (Frankfort, 1955). Mısır sanatında ortaya çıkışının ardından kanatlı güneş diski'ne Suriye'deki bazı mühürlerde, Anadolu'da ise Yazılıkaya'da bulunan kabartmalar üzerinde rastlanmıştır (Gates, 2004) Aynı motif Vuni Sarayı ile çağdaş İran'da Nakş-i Rüstem'deki Ahamenid kraliyet mezarında da kullanılmıştır. Yapının kayaya oyulmuş ön cephesinde bulunan kabartmada kanatlı güneş diskinin içinde tanrı Ahuramazda resmedilmiştir. Persepolis'teki, Vuni Sarayı ile hemen hemen çağdaş, kral tara¬fından resmi kabul salonu olarak kullanılan çok sütunlu geniş yapı olan, Apadana'da merkezi mekândaki kabartmalarda da kanatlı güneş diski işlenmiştir (Pope, 1969). Bu kabartmanın üzerin¬de de tanrı Ahuramazda kanatlı bir güneş diski içinde gösterilmektedir. Asur ve İran sanatlarında tanrının güneş diski içinde resmedilmesi kraliyet gücünü ve kralın dine bağlılığını ifade etmektedir
(Boardman, 2000).

Kanatlı güneş diskinin Vuni Sarayı öncesinde, Kıbrıs sanatında da örneği bulunmaktadır (Maier, 1989). İ.Ö. 6. yy.'da Amathus'ta bulu¬nan Hathor sütun başlığındaki tapınağın üst bö¬lümünde güneş diskinin her iki yanında bulunan kobra yılanı gücü simgeleyen uraeus olarak yo¬rumlanmaktadır (Hermary, 1985).

Vuni Sarayı'nda bulunan kanatlı güneş diski parçasının sütunların üzerindeki korniş sırasının bezemesi olduğu düşünülmektedir. Bezeme par¬çası Pers dönemi 1. yapım evresine tarihlenmiş-tir. Kanatlardaki kırmızı ve yeşil boya izleri, Doğu sanatında genellikle küçük süs objeleri üzerinde görülen uygulamayı hatırlatmaktadır (Gjerstad, Lindros, Sjöqvist, Westholm, 1937). Mısır kökenli kanatlı güneş diskine Pers ege¬menliği altında inşa edilen Vuni Sarayı'nda rast¬lanması, yapıdaki Doğu, özellikle de Pers etki¬sinin bir diğer mimari yansımasıdır.

Mimari bezeme elemanlarının yanında Vuni Sa¬rayı kazısında heykel ve sikke gibi birçok bu¬luntuya da rastlanmıştır. Saraydaki heykellerin, tünik ve pelerinden oluşan kıyafetleri, ayrıca rozetlerden oluşan taç ve alnın üzerine düşen bir sıra kıvırcık saç, Kıbrıs-İyon stilinin ifadesi olarak yorumlanmaktadır (Gjerstad, Lindros, Sjöqvist, Westholm, 1937). Aynı eserlerdeki, saçı yukarıya doğru saran konik başlık da, Doğu etkisiyle açık¬lanmaktadır (Tatton-Brown, 1997). Vuni Sara-yı'nda İyonya, Yunanistan ve Doğu sanatından özellikler barındıran bu örnekler de yine saray mimarlığındaki üslup çeşitliliğine paralel nite¬liktedir. Aynı çeşitlilik sikkeler için de geçerli¬dir. Sarayda bulunan sikkelerden iki tanesi Pers krallığına aittir (Gjerstad, Lindros, Sjöqvist, Westholm, 1937). İ.Ö. 6.-5. yy.'larda Pers İm-paratorluğu'nda hüküm süren kral Darius'un resmedildiği bu sikkeler altından yapılmıştır. Adada basılan sikkeler üzerindeki Apollo başı, sfenks, kartal, vb. simgeler, adanın Vuni Sarayı ile çağdaş dönemde, Yunanistan, Mısır, Mezo¬potamya ve İran'la kültürel ve ticari ilişkide bu¬lunduğunu kanıtlamaktadır (Seltman, 1933).

Vuni Sarayı'nın yapım evrelerine paralel olarak saray çevresinde farklı dönemlerde inşa edilen birçok tapınak bulunmaktadır (Gjerstad, 1932). İki farklı plan tipi sergileyen bu yapılardan, tek mekandan oluşan örnekleri İ.Ö. 13.-12.yy.'a ta-rihlenen Tell Qasile'in XII., XI. katında bulunan tapınaklarla ve İran'da, İ.Ö. 5.yy.'da inşa edilen Nakş-i Rüstem'deki ateş tapınağıyla plan yö¬nünden karşılaştırmak mümkündür. İ.Ö. 17.-11. yüzyıllara tarihlenen Lachish, Alalakh ve Tell Tayinat'taki tapınaklar da Vuni Sarayı'ndaki ikinci ve mimari açıdan daha belirgin plan şe¬masını temsil eden, arka arkaya üç mekandan oluşan diğer tapınaklarla benzerlik taşımaktadır. Bu yapıların ortak özelliği geniş avlu veya giriş mekânı, geçiş mekânı ve kutsal odadan oluşma¬larıdır. Avludan daha yüksekte bulunan kutsal mekâna ise basamaklarla çıkılmaktadır. Lachish'teki tapınakta avlunun doğusunda olası¬lıkla servis amaçlı olarak kullanılan iki oda bu¬lunur (Stern, 1982). Aynı planın görüldüğü Su¬sa'daki ateş tapınağı İ.Ö. 4.yy.'a tarihlenmekte-dir (Turner, 1967) ve bu örnek Vuni tapınakları ile doğrudan bir ilişki önermektedir. Susa'daki tapınakta avlunun etrafı üç yönde oda ve kori¬dorlarla çevrelenmiştir. Avludan daha yüksekte bulunan giriş mekânına ve kutsal odaya merdi¬venlerle ulaşılmaktadır. Giriş mekânının avluya açılan cephesinde iki, kutsal odada ise dört adet sütun bulunmaktadır. Yine benzer bir düzenle¬menin görüldüğü, İ.Ö. 6.-5. yy.'a tarihlenen Mı-sır-Hibis Tapınağı'nda ise mekanlardaki sütun sayısı artmıştır (Turner, 1967). Vuni Sarayı'nın mimarisi ve buluntularının işaret ettiği etkile¬şimler, tapınak mimarilerinin karşılaştırılması sonucunda da desteklenmiş olmaktadır. Vuni'de özellikle Pers yönetimi altında inşa edilen tapı¬naklar plan yönünden Suriye-Filistin, İran ve Mısır tapınaklarıyla yakın özellikler taşımakta¬dır. Pers kültürüne özgü kült uygulamasının bir Pers yapısı olan Vuni Sarayı'nda ortaya çıkması rastlantı olmamalıdır.
__________________
NEVART AKADEMİ
www.nevart.net
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Disleksi Eğitimi
Okuma Güçlüğü
Alıntı ile Cevapla
  #5  
Alt 18.10.09, 20:39
Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2006
İletiler: 21.463
Blog Başlıkları: 13
CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!
Standart Kıbrıs'taki Vuni Sarayı'nın mimari kökeni üzerine yeni gözlemler

Sonuç
Bu çalışmayla kazısının üzerinden 70 yılı aşkın bir zaman geçmiş olan Kıbrıs'taki Vuni Sarayı yeni bibliyografya ve yerinde yapılan gözlemler eşliğinde ayrıntılı bir biçimde yeniden ele alın¬mış olmaktadır. Kazının ardından varılan bazı sonuçlar onaylanmış, ancak bunlara yenileri de eklenmiştir. Tüm mimari özellikler ve kazı bu¬luntularının stilistik açılımları, sarayın özgün bir yerel geleneğin devamında tasarlandığını gös¬termektedir. Kıbrıs'a özgü bu geleneğin ana bi¬leşenleri, eski Girit kültürü ile İ.Ö. 500 yıllarına ait çağdaş Mısır ve Yunan etkileridir. Yapının Pers yönetimi altında inşa edilmiş olmasıyla ta¬sarıma yeni bir bileşen daha, yani İran kaynaklı Pers mimari özellikleri katılmış olmaktadır. Bu katkının saraydaki başlıca temsilcisi kapı yapı¬sıdır. Vuni Sarayı bu yönleriyle, topografik özellikleri değerlendiren ve pratik kullanım alışkanlıklarını gözeten özgün bir Antik Kıbrıs yapısı olarak belirmektedir.
Eklenmiş Dosya
Dosya tipi: pdf itu-a_2006_5_2_Z_Ongul.pdf (267,6 KB (Kilobyte), 26x kez indirilmiştir)
__________________
NEVART AKADEMİ
www.nevart.net
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Disleksi Eğitimi
Okuma Güçlüğü
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
gözlemler, kökeni, kıbrıs'taki, mimari, sarayı'nın, üzerine, vuni, yeni

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 05:05 .