Sokak Üzerine

icmimar · #1 29.09.07, 12:01

SOKAK ÜZERİNE

Sokak , il, ilçe vb. yerleşim bölgelerinde, iki yanında evler ,dükkanlar ve vs. olan, caddeye oranla daha dar veya kısa olabilen yol .
Sokak yapılı çevrede hem yerleşim birimlerinin varolduğu yer, hem geliş gidişi sağlayan bir ‘space ‘ , hem de günlük hayatta sosyalleşme alanıdır . İçinde yaşamı barındırır , dinamiktir ,bu nedenle değişkendir- ya da en azından öyle olmalıdır- .Tasarım bizi yönlendirir , kendini dayatır ve hareketlerimizi şekillendirir . O halde kent tasarımı için de aynı şey söz konusudur .Paris şehir planlaması çarpıcı bir örnektir bu anlamda . Haussmann, Paris ‘i baştan aşağı değiştirmiştir. Ortaçağ’dan kalma kent göbeğini kaldırıp ,geniş bulvarlar yapmıştır.Küçük küçük parkları kaldırıp , şehrin akciğerlerini oluşturan bir büyük park inşa etmiştir .Efsanevi kanallarla şehrin kanalizyon sorununu çözmüştür .Yine efsanevi Paris metrosu da başka bir örnektir .Bunlar hepimizin bildiği gerçeklerdir . Ama başka bir taraftan da bakılabilmelidir olaya .1830ve 1848 deki devrimlerde halk direnişinin kırılamamasının en büyük nedenlerinden biri olarak görülen dar sokakları , bir çok tarihi binayı yıkmak pahasına genişletmiştir. Paris , ilginçtir ki günümüzde hala şehrin ortasına yapılması gereken yeni birimler için yer açabilmesi bundandır.Bunun yanı sıra tüm araçların aynı arterleri kullanmak zorunda kalması nedeniyle Paris’ e sorunlu bir trafik mirası bırakmıştır . Ayrıca , Paris’in dünyanın en pahalı şehirlerinden biri olmasının nedenlerinden biri de , zamanında Haussmann tarafından tüm işçi sınıfının şehir merkezinden banliyölere kaydırılması sonucu merkezin bir burjuva cenneti haline getirilmesidir.

“ Paris Komünü’nden sonra, Vali Baron Hausmann, “tehlikeli sınıfları” kent merkezinden uzaklaştırmak ve kenti “ayaklanmaya uygun koşullardan temizlemek” için büyük bir operasyona girişmiş, ana caddeleri barikat savaşlarını olanaksız kılacak biçimde genişleterek Paris’i yeniden düzenlemişti. Bu tarihsel olay, kent tasarımının siyasal bir kaygının ürünü olduğunun somut bir kanıtı olarak her zaman hatırlanır.
Eski Grek demokrasisinin bir veçhesi, doğrudan katılımın ve “kamusal yaşam”ın aleniyetinin platformu olarak tanımlanan agoranın kuruluş ilkeleriyle, Paris sokaklarının ve meydanlarının düzenlenmesindeki temel kriterin öze ilişkin benzerliği, siyaset ve kent arasındaki ilişki hakkında söyleneceklerin kalkış noktasını oluşturur. Agoralar, katılım sürecinden dışlanan kölelerin dışındaki sınıflara ait bir demokrasinin simgesiydi. Paris’in genişletilen caddeleri de, “varoş”a sürülen alt sınıfların dışında kalanlar için hazırlanan demokrasiye uygun bir mekân tasarımının referansları arasına girdi. Hem eski demokraside hem de Fransız ihtilaliyle başlayan modern demokraside başlıca kaygı, sınıf ilişkilerinin denetim altına alınabileceği bir kent tasarlamak ve kurmaktı. Ancak devrimden sonraki süreçte, bu ilişkinin basit ve mutlak bir biçimde tek taraflı bir tasarrufla düzenlenemeyeceğini kanıtlayan sosyal gelişmeler kentin sadece mimari tasarımlarla gözetim altında tutulamayacağını da düşündürüyordu. Bu bakımdan kent, özellikle geçen yüzyılda sınıf ilişkilerinin mimari düzenekler dışında başka araç ve yöntemlerle düzenlenmesinin deneyim alanlarından biri haline geldi.
20. yüzyılda kentte yapılan düzenlemeleri iktidardakilerin alt sınıfları siyasal süreçlerden; gitgide metaforik olarak başka ilişkilere yaygınlaşan agoradan (meydandan) dışlama kaygısının ürünü olarak görmek gerekir.
Eskiden demokrasiden ve meydandan fiziksel önlemlerle dışlananların 1917 Ekim Devrimi’yle kazandıkları siyasal mevziler ile moral üstünlük yönetenler için kentteki inisiyatifin eski olanaklarını tüketirken yeni olanakların yaratılmasına da zemin hazırlıyordu. Artık 20. yüzyıl kenti, sadece bildiğimiz meydanda değil metaforik bir meydanda süren sınıflar arasındaki mücadeleler sırasında kazanılan veya yitirilen mevzilerin tarihsel dökümünü sunan bir almanak gibi de görülebilecekti.
İktidardaki sınıflar ile yönetilenler arasındaki tarihsel gerilimin kazandığı nitelik ve aldığı biçim, kentin yapılanma ilkelerini de belirlemişti. Düzenleyici ölçüt, dünyanın, ülkenin ve kentin geleceğini kendi siyasal bakış açılarına göre kurmaya çalışan sınıflar arasındaki mücadelenin metaforik hedefi olarak görülebilecek Meydan’daki inisiyatif için mevzilenmenin düzeyiydi. Kent politikaları, bu özel tarihsel dönemde yönetenlerin giderek artan agorafobisi ile ezilenlerin giderek yükselen tehdidi arasındaki ilişkinin ürünü olarak belirdi. “*(1)
‘Haussmann ,ayrıca Situastyonistlerin favori eleştiri hedefi haline gelmiştir . Guy Debord ve arkadaşları ,Haussmann ‘ın iyi bir şekilde boş zaman alanlarını çalışma alanlarından ayırmasını ve böylece modern fonksyonelliği ilan etmesinin, Le Corbusier’i illüstre ederek onun ‘precise zone tripartition ‘ını (birinci alan dolaşım için , diğer bir tanesi dolaşım için , ve sonuncusu çalışma ),altını çizmişlerdir.’*(2)

SOKAK SANATI

‘ "İnsanlar, reklamlar, logolar ve sloganlarla; kapitalizmin diliyle büyüyor... Her gün 500 reklam panosunun bombardımanına uğramak mı zorundayım? Sokaklar kamuya aittir, diyorlar ama sadece (reklamın) parasını ödersen. Parasıyla reklam yapmak iyi hoş, ama bunu sade bir vatandaş istediği zaman, tü kaka."
Pablo Aravena (yönetmen)
Görüntü kirliliği ve vandalizm mi, yoksa büyük şehirlerin arka sokaklarında doğmuş olsa da artık sanat galerilerinin gözdesine dönüşen tartışmalı bir sanat hareketi mi?
Graffiti artık 35 yaşında ve üç farklı kuşak yetiştirdi. 70'lerde Brooklyn'deki trenlerin üstünde gözlerini hayata açan graffiti, biraz da ülke ülke gezen graffiti kaplı trenler sayesinde, hızla tüm dünyada duvarlara sirayet eden bir salgına dönüşür. Tüm olumsuz çağrışımlarına rağmen, günümüzde modern graffiti, modadan reklamcılığa, müzikten sinemaya, etkileri birçok alana yayılmış bir küresel kültür biçimi olmuştur. Aravena'yla çıktığımız ‘dünya graffiti turu’nda daha önce görmediğimiz yaratıcı çalışmalara tanık oluyoruz: Berlin ve Amsterdam'dan net, çizgisel, mimarî graffitiler ve geometrik enstalasyonlar, maskeli Japon graffiticilerin kaşla göz arasında büyük hünerle ortaya çıkardığı Kanji stili "tag"ler, çalışmalarını yeraltı mezarlarında gerçekleştiren Parisli sanatçılarla çıkılan gizli bir yolculuk ve üç boyutlu resimler gibi.’*(3)

Street Art formatları : Graffiti, stencil , sticker art , wheatpasting ,poster art .
Sokak sanatçılarından bazıları:
Banksy (İngiliz graffiti sanatçısı ,Londra ve civarındaki sokaklarda çalışıyor. Genelikle savaş karşıtı , anti -kapitalist , kurum karşıtı ve özgürlük yanlısı söylemler geliştiriyor .
Brad downey ( Amerikalı sanatçı; resim heykel çizim ve film kullanıyor . )
Invader (Fransız sanatçı ,Parisli . Dünyanın dört bir yanında çalışıyor .)
Mark Jenkins (Amerikalı sanatçı .Sokak enstalasyonları ve heykeller yapıyor. )
Revs ( Newyork grafiti sanatçısı )
Yola çıktıkları fikir ve ideolojiler: Art intervention , anarşizm, anti-consumerism ,community ownership ,contemporary art , property is teft, punk , reclaim the streets , situasyonist , subversion,subvertising .
Kullandıkları önemli tekniklerden birkaçı: Hitchhikers ; levhaların üzerine yapıyorlar ,genellikle boyun erişemeyeceği yerlere . Böylece çok uzun süre orda kalabiliyor . Ya da kalıcı boyalarla çalışıyorlar. Sticker gibi söküp atılamıyor böylece .
Ghost bikes , otomobil kullanıcıları tarafından öldürülen bisiklet sürücülerine istinaden uygulanan bir tür . Bisikletler beyaza boyanıp işaret levhalarına kilitleniyor .

KAYNAKLAR

*1.Evrensel Kültür - Sayı :129 - Dosya
*2. Baron Haussmann - Wikipedia, the free encyclopedia
*3. if istanbul 2007

YARALANILAN EK KAYNAKLAR :
.street installation: Information and Much More from Answers.com .http://www.tdk.gov.tr/TR/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF05A79F 75456518CA
.New York Kapı Dışı Sanatı,Mimaroğlu İlhan ,YKY,Yapı Kredi Kültür ve Sanat Yayıncılık Ticaret ve Sanayi A.Ş.,Temmuz 2002 , sayfa, 7,8,14,15,36,48,49,55,,56

Kübra Gürleşen
Başkent Üniversitesi, GSTMF, İç Mimarlık Bölümü

icmimar · #2 30.09.07, 00:20

**lolipop** · #3 02.10.07, 17:54

Elinize sağlık çok yararlı bir kaynak olmuş..

#4 27.11.07, 00:14

Elinize sağlık

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

3 kullanıcı bu yararlı bilgilendirme için icmimar kullancısına teşekkür ediyor :
lolipop (02.10.07), SELVILV (04.10.07), Şebnem (29.09.07)

2 kullanıcı bu yararlı bilgilendirme için icmimar kullancısına teşekkür ediyor :
lolipop (02.10.07), SELVILV (04.10.07)

lolipop kullanıcısının bu bilgilendirici iletisine teşekkür eden üye :
icmimar (13.11.07)

Bunlara Baktınız mı?